Studentenalmanak 1919 - pagina 111

FARRAGO 89

Goethe en Herder. Maar nu komt Kant en vooral Fichte,

die hier de principieele verandering brengen. Goethe en

Herder zagen ook het heelal als een harmonisch organisme,

maar beiden klommen ze uit het lagere op tot het hoogere,

uit het Reëele tot het Ideëele. De Natuur is voor beiden

primair. Maar dan poneert Fichte zijn: het Ik schept het

niet-Ik, en hij zet daarmee de gansche denkwereld van

zijn tijd als met een machtigen ruk om. Niet de natuur

heeft waarde in zichzelf Alleen de Vernunft heeft Realiteit

en de natuur dankt aan haar haar bestaan. De Vernunft

wordt de godin der Romantiek, 't Is dan ook absoluut

niet waar, dat voor de Romantici alleen het gevoel waarde

heeft. Overal beroemen zij er zich op dat zij de echte

„Vernunftmenschen" ^) zijn (tegenover de Sturm und

Drang), zij zien zichzelf als de dragers van de scheppende

Vernunft. Goethe voelt zich deel van de natuur. Fichte

staat als koning, meer, als God tegenover de natuur.

Zonder het Ik kan er van natuur geen sprake zijn. Niemand

van de Romantici heeft het mogelijk duidelijker uit-

gedrukt dan Novalis als hij het in zijn : die Lehrlinge zu

Sais zegt:

Einem gelang es — er hob den Schleier der

[Göttin zu Sais.

Aber was sah er? er sah: Wunder des Wunders,

[sichselbst.

De mensch is geen brok natuur, maar hoe dieper hij in

de verschijningswereld indringt, hoe meer hij daar steeds

weer zal vinden zijn eigen beeld, zijn Geest, die de natuur

draagt. Het groote ideaal voor den mensch wordt dan

ook niet Kuituur, bearbeiding van de ongeorganiseerde

^) Vernunft is hier natuurlijk heel iets anders, dan het redeneerend

verstand van het Rationalisme, het Vernünfteln, zooals de Romantici

'i iioemen. 't Is veeleei : ,,metaphysisches Bedürfnis".

Zie O Walzel: Deutsche Romantik I (pag. 6 - 9 ) het beste werk over

de Romantiek uit den nieuweren tijd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen