Studentenalmanak 1919 - pagina 109

FARRAGO 87

hem een breeder wetenschappelijke grondslag en die is te

danken aan Goethe en Herder. Het oog was onder in-

vloed van Engeland opengegaan voor het onderzoek van

de geestelijke en stoffelijke natuur. ,,Die Natur selber soll

dem mitempfindenden Gemüth ihr Geheimnis aussprechen".

Daar hebt ge het ideaal van Goethe, 't duidelijkst ons ver-

tolkt in zijn Faust, den man die in prometheïsch pogen in

eigen boe2em het leven van den ganschen kosmos wil door-

leven ; 't is het willen verzinken in de natuur om haar zoo

te kennen en te doorleven; de ,,geniale Anschauung", zooals

die later bij Fichte en de Romantici terugkeert. Eerst

een begrip alleen in 't rijk der Poëzie, wordt ze weldra

ook in de wetenschap toegepast, door Goethe in zijn natuur-

studie, door Herder in zijn philosophie der geschiedenis.

De „Organismusgedanke", een begrip dat later zoo ruime

plaats inneemt in de systemen der Romantiek, begint op

te komen. Goethe ziet de natuur als zichzelf in de rij van

al het levende auseinandersetzend om daarin zichzelf te

genieten. De gansche natuur hangt organisch samen, al

het hoogere ontwikkelt zich uit het lagere en eindelijk trekken

zich alle krachten van den kosmos samen in den mikro-

kosmos, den mensch die in zijn gansche bestaan op 't

nauwst verbonden is met het leven der natuur. In zijn

onderzoek gaat Goethe dan ook steeds uit van het lagere

in de schepping om vandaar tot het hoogere op te

klimmen. Ziet hier de levensbeschouwing van de Sturm-und

Drangperiode toegepast in de Natuurphilosophie. Daar-

naast komt Herder, die 't- zelfde doet voor het leven der

menschen. Ook bij Herder staat in het centrum „das

genetische Verständnis des Menschen und der Geschichte

aus dem Zusammenhang des Weltganzen": het groote

wereldproces culmineerend in den mensch en hij, de denker,

zoekend in alles dat „Menschliche auf zu zeigen". Het

Dualisme van de Aufklärung begint plaats te maken voor

een meer monistisch Humanisme, 't Hoogste doel van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen