Studentenalmanak 1923 - pagina 75

HET LAATSTE W O O R D 65

gedwongen naar twee kanten front te maken, waar het

laatste woord al te gemakkelijk, al te vroeg en al te onjuist

gesproken werd. Zoo naar den kant van het Fransch en

Engelsch positivisme, Auguste Comte had zijn échelle

scientifique. Daar volgden astronomie, physica, chemie, bio-

logie, sociologie chronologisch en, naar Comte tegelijk

logisch, op elkaar. Aan alle die lagen mathematica en geome-

trie nog weer ten grondslag. Geen sociologie zonder biologie,

geen biologie zonder chemie, geen chemie zonder physica en

de laatste niet zonder geometrie en mathematica mogelijk.

Elk der volgende had haar voorafgaande noodig om weten-

schap te zijn. Wie in de geschiedenis der sociologie en der

staatsleer eenigszins thuis is, weet, hoe deze opvatting daar

doorgewerkt heeft, Hoe de mechanisch-dynamische en bio-

logische theorieën van Leo, Post, Franz, Blüntschli, Spencer,

Lilienfeld, Worms, Schäffle naar deze methode zijn ont-

staan. En nog in 1919 komt Bamich met een „Essay de poli-

tique positive, basée sur 1 energétique sociale de Solvay",

Tegen zooiets barst Dil they los: „Der Wassersturz setzt sich

aus homogenen, stossenden Wasserteilchen zusammen, aber

ein einziger Satz, der doch nur der Hauch des Mundes ist,

erschüttert die ganze beseelte Gesellschaft eines Weltteils

durch ein Spiel von Motiven in lauter individuellen Ein-

heiten", En van de historische schemata, die Comte op-

stelde om den wetmatigen gang der geschiedenis te demon-

streeren, zegt hij, dat het bouv^Tverken zijn, die ,,durch

Tünche die Blöcke, Säulen und Verziertmgen in Granit

nachahmen, die nur in der geduldigen und langsamen Ver-

arbeitung eines spröden Stoffes entstehen",

Tech is Comte's wetenschapsbegrip milder dan dat van

Kant, Want de laatste wil zelfs aan de chemie, de biologie

en de psychologie den naam van eigenlijke wetenschap ont-

zeggen, omdat de mathematica er niet het apodictisch ka-

reikter aan geeft, dat Kant voor het strenge begrip ,,weten-

schap" noodzakelijk vindt, ,,Chemie sollte eher systemati-

sche Kunst heissen", Dilthey is Kantianer, Toch is Dilthey's

bestrijding van Comte, die pas aan die wetenschap haar

rang als zoodanig wil laten, die het tot een systeem van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen