Studentenalmanak 1923 - pagina 91

METHODE VAN TROELTSCH 81

gioni verving de hierarchisch-sacramcntale Religion, Toch

wisten Luther en Calvijn zich niet aan de uiterlijke autori-

teit te ontworstelen. De kerkidee zette zich gewijzigd voort.

Der katholischen Fortdauer der Menschwerdung im Pries-

tertum entspricht die protestantische Fortdauer in der

Bibel ^), Ver boven het Lutheranisme staat het Calvinisme,

dat thans nog de eigenlijke hoofdmacht is van het Protestan-

tisme en alleen nog tegen het moderne leven opgewassen,

niet door zijn onder invloed van Piëtisme en Methodisme

verkommerde onphilosophische theologie, maar door zijn

politiek-sociale beteekenis. Tegenover de liefdemoraal van

het Lutheranisme neemt het een meer practisch standpunt

in, maar hier vindt men een heroïsme der zelfverloochening,

dat alles offert voor de gloria Dei, Actief karakter, kerk-

vormende kracht, internationaliteit, bewuste uitbreidings-

drang, politieke en maatschappelijke beteekenis zijn de

kenmerken van het Calvinisme,

Hooger staat echter nog het Spiritualisme, omdat het brak

met het dualisme tusschen God en wereld, met de leer der

erfzonde en genade. Het had zijn voorloopers reeds in den

tijd der Reformatie, brak door in de Aufklärung, werd ver-

diept door het Duitsche Idealisme, verbreed door het histo-

risch onderzoek en wacht op systematiseering.

Alleen dit Neoprotestantisme heeft een philosophische

theologie voortgebracht, die een werkelijke vooruitgang be-

teekent op de middeleeuwen en daarom door alle groote

denkers is overgenomen. Heel de moderne theologie beweegt

zich in deze richting. Hier staat echte tolerantie tegenover

het kerkelijk exclusivisme, het cultuuroptimisme tegenover

het erfzondepessimisme, de Diesseitsstimmung tegenover

de Jenseitsstimmung, het immanentiegeloof tegenover het

wondergeloof. De God der verre heilsfeiten leeft hier in den

eindeloozen golfstroom der geschiedenis. Luisteren naar

wat hier ruischt in de diepte, het Wezen van alle wezen,

dat de zielen opwaarts voert door steeds rijker ontsluiting

Zijner heerlijkheid, is leven, religie, vroomheid").

Dit zijn de schitterende resultaten der historische me-

thode en deze zijn haar eenig en afdoend bewijs.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen