Studentenalmanak 1923 - pagina 76

66 H E T LAATSTE W O O R D

wetten brengt, niet van zijn Kantiaansch standpunt uit onge-

motiveerfd, want Dilthey wil zelf van dat Kantiaansche

wetenschapsbegrip niets weten. Hier ligt juist een der hoofd-

verdiensten van Dilthey, dat hij, niettegenstaande in de

geesteswetenschappen de Kantiaansche mathematische

exactheid, en ook het Comte'sche ,,savoir pour prévoir",

waartoe dq natuurwetenschap het door haar wetten brengt,

ontbreekt, toch voor die groep den naam van wetenschap

blijft vorderen, In zijn „Einleitung in die Geisteswissen-

schaften", een werk, dat evenals zijn schoone biografie van

Schleiermacher, een torso bleef, stelde hij zich voor, naast

de ,,Kritik der Reinen Vernunft" van Kant een ,,Kritik der

Historischen Vernunft" te geven, die in het bewustzijn de

vormen zou aantoonen, waardoor de historische verschijn-

selen zich tot een wetenschappelijk systeem ordenden.

Naar de andere zijde had hij front te maken tegen de

speculatieve philosophie, die vooral in de systemen van

Fichte, Schelling, Hegel metaphycica's gingen bouwen op

grond van eigengezette Wils- en Vernunft-axioma's, zonder

zich door de gegevens, welke in de bijzondere wetenschap-

pen gereed lagen en aan den dag werden gebracht, te laten

afficieeren, ,,Die isolierte Philosophie des Geistes ist ein

Gespenst", zegt hij. W a n t Dilthey heeft grooten eerbied voor

het groote, dat in natuur en geschiedenis op ons toetreedt

en om opname in het bewustzijn, om naleving, om innerlijk

begrijpen vraagt,

Dilthey is Kantianer, merkten we reeds op. Ook Kant zou

tegen dergelijke systemen zijn groote bezwaren hebben ge-

had. Want de speculatieve systemen ruimen o,a, op met het

„Ding an Sich", met een realiteit buiten het bewustzijn. Maar

Kant had geen bezwaar tegen een metaphysisch systeem als

zoodanig. Zijn kenleer was er alleen op uit om de onmoge-

lijkheid te bewijzen der tot op zijn dagen gangbare school-

metaphysica. Zijn heele Vernunftkritik en zijn Transzenden-

tal-philosophie is er op gericht om juist de mogelijkheid te

scheppen voor een echte, geldige metaphysica, Dilthey

echter, en dit is het tweede punt, waarin hij van Kant af-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen