Studentenalmanak 1923 - pagina 95

M E T H O D E VAN TROELTSCH 85

echter bewezen, dat er veel echte vroomheid was bij de hei-

denen en veel duivelswerk bij de Christenen. Bovendien,

wat zegt eigen religieuze ervaring tegen de echtheid en

waarheid van Plato's omgang met God? Noch uit den Bijbel,

noch uit het geloovig bewustzijn mag de maatstaf genomen.

Deze moet in de geschiedenis zelf liggen. Hegel heeft dit het

eerst goed begrepen en het probleem der verhouding van

ontwikkeling en ontwikkelingsmaatstaf zuiver gesteld,

Schleiermacher was hem reeds voorgegaan met een histo-

risch-philosophisch bewijs voor de absoluutheid van het

Christendom, Hun groote fout was echter, dat zij door den

machtigen speculatieven drang van het Duitsche Idea-

lisme ^^) de geschiedenis construeerden zonder voldoende

empirisch materiaal. De definitie van Schleiermacher: Reli-

gion ist Gefühl schlechthinniger Abhängigkeit, en die van

Hegel: Religion ist Selbstbewusstsein des Absoluten Geistes

im endlichen Geist in der Form der Vorstellung, waren beide

vrucht van speculatie, niet van empirisch onderzoek. Er is

geen definitie van de religie te geven, evenmin als we iets

over haar oorsprong kunnen zeggen.

Hield Schleiermacher evenwel steeds het eigensoortige

karakter van den godsdienst vast, Hegel negeerde Kant en

viel in het rationalisme terug. Zijn algemeen begrip der

religie drong hij aan de geschiedenis op en las de maatstaf

eenvoudig uit de trapsgewijze ontwikkeling, zoodat de

waarde van eiken godsdienst is bepaald door zijn plaats in

de rij, In het Christendom wordt het algemeene begrip, dat

tegelijk de oorzaak en het doel is van alle religies, ten slotte

gerealiseerd. Zoo is de absoluutheid bewezen, Hoe kan echter

een algemeen begrip tegelijk oorzaak en doel zijn van al het

bijzondere? Hoe kan in den eeuwigen vloed van het worden

iets absoluuts verschijnen?

De verschillende Positivistische verklaringen, die na

Hegel van het wezen der religie gegeven zijn, komen alle

hierin overeen, dat ze van een onbewezen Apriori uitgaan

en dus aan dezelfde kritiek bloot staan als het kerkelijk

exclusivisme.

Die Geschichte muss objektiv sein; objektiv nicht bloss

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen