Studentenalmanak 1923 - pagina 77

H E T LAATSTE W O O R D 67

wijkt, beweert de absolute onmogelijkheid van zoo'n meta-

physica.

Duidelijk komt zijn standpunt uit in het sprookje dat hij

in zijn „Einleitung in die Geisteswissenschaften" Novalis

navertelt, „Novalis erzählt ein Märchen von einem Jüng-

ling, den die Sehnsucht nach den Geheimnissen der Natur

ergreift; er verlässt die Geliebte, durchwandert viele Län-

der, tun die grosse Gottin Isis zu finden und ihr wunder-

bares Antlitz zu schauen. Endlich steht er vor der Göttin

der Natur, er hebt den leichten glänzenden Schleier und —

die Geliebte sinkt in seine Arme, Wenn es die Seele zu

gelingen scheint, das Subject des Naturlaufs selber ledig

der Hüllen und des Schleiers zu gewahren, dann findet sie

in diesem — sich selbst. Dies ist in der Tat das letzte Wort

aller Metaphysik" *).

In elke metaphysika is een ,,monsterachtige weerspiege-

ling" van elk menschelijk „eigen-zelf", ,,gleichsam in einem

zweiten Gesicht". W a n t wij halen per slot van rekening

alleen dat uit een metaphysica, wat wij er door de catego-

rieele bezigheid van onzen geest zelf ingelegd hebben. Dat

geldt niet alleen voor de natuur, maar ook voor een meta-

physische opvatting der geschiedenis: „ J e d e Formel, in der

wir den Sinn der Geschichte ausdrücken, ist nur ein Reflex

unseres eigenen belebten Inneren".

Op dit Diltheyaansche standpunt valt een ,,metaphysica"

samen met „kentheorie" en blijven we altijd in ons zelf op-

gesloten, Kentheorie noemt Dilthey dan ook „gleichsam die

Euthanasie jeder Metaphysik",

Een metaphysica zou volgens Dilthey mogelijk zijn, als

we in ons eigen bewustzijn wezen, bedoeling, eenheid der

denkvormen konden ontdekken. Niet de natuur, noch de

geschiedenis, maar de doorvorsching van onze eigen gees-

tesstructuur zou de eenige weg zijn tot een metaphysica.

Wanneer we de categorieën van ons bewustzijn op elkaar

terug konden voeren, of konden verankeren in een oercate-

gorie en zoo zouden kunnen doorbreken door ons eigen

*) Cursiveering van mij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen