Studentenalmanak 1923 - pagina 78
68 H E T LAATSTE W O O R D
bewustzijn heen, dan zou een metaphysica mogelijk zijn. En
Dilthey is van de onmogelijkheid daarvan overtuigd, W e
komen nooit uit ons zelf, en we komen in ons zelf nooit tot
allesomvattende eenheid, want Dilthey staat voor het feit,
dat „die Kategorien von Sein, Ursache, Wert, Zweck weder
aufeinander, noch auf ein höheres Prinzip zvurückgeführt
werden können". Wij blijven in ons eigen bewustzijn voor
een categoriale veelheid staan,
Dilthey voelt hier heel goed het conflict tusschen het een-
heidsverlangen van den menschelijken geest en het laatste
woord der „veelheid" dat hij spreken moet. W a n t hij kent
dien drang van het denken om voort te schrijden tot de
hoogste generalisaties, „zu einer Architektonik mit höchster
Spitze", tot een „Beziehen zu einem allumfaszenden Zusam-
menhang und das Begründen zu einem letzten Prinzip", En
bijna op hetzelfde oogenblik, dat hij aan de metaphysica
haar eeuwigen scheidbrief gegeven heeft, komt zijn heimwee
naar haar in hem tot ontwaking: „Aber von den Sternen her
klingt, wenn die Stille der Nacht kommt, auch zu uns noch
jene Harmonie der Sphären, von welcher die Pythagorëer
sagten, dass nur das Geräusch der Welt sie übertäube, eine
unauflösbare metaphysische Stimmung, welcher jeder Be-
weisführung zu Grunde lag und sie alle überleben wird",
Dilthey's ,,Scheu vor dem letzten Wort" komt dus uit
tweeërlei voort. Uit zijn eerbied voor het individueele, maar
ook uit zijn overtuiging, dat de laatste grond der dingen
nimmer te vinden is, en derhalve ook nimmer uitgesproken
worden kan. Want het laatste woord is het alles ontsluie-
rende, alles verklarende, alles doorlichtende woord. En
inderdaad, noch bij de aanname van een realiteit buiten ons
bewustzijn, noch wanneer we in onzen geest naar de laatste
gegevens zoeken, nergens is er een uitweg, die ons uit het
Bedingte naar het absoluut Unbedingte voert, ,,Wir können
keine letzte Ursache als ein Unbedingtes zu den bedingten
Zusammenhang der Vorgänge hinzudenken", „Wir können
den subjectiven und relativen Charakter der Wertbestirn-
mungen, der aus ihrem Ursprung im Gefühl stammt nie
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van maandag 1 januari 1923
Studentenalmanak | 158 Pagina's
![Studentenalmanak 1923 - pagina 78](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/studentenalmanak/studentenalmanak-1923/1923/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van maandag 1 januari 1923
Studentenalmanak | 158 Pagina's