Studentenalmanak 1924 - pagina 95

VOORZIENIGHEIDSGELOOF 87

Marcellinus zich eens uitgelaten op een manier, die dit

oordeel veeleer schijnt te weerleggen dan te sanctioneeren.

' Toen hij de geschiedenis ,,velut magnum carmen cuiusdam

ineffabilis modulatoris" noemde^). Maar vergeten wij niet:

de band, dien hij op die manier tusschen de leiding Gods

in de geschiedenis en de historische feiten legde, was een

volkomen uitwendige, In stee dat hij dat Goddelijke ingrijpen

uit de gebeurtenissen af poogde te leiden, zien wij hem

veeleer eenvoudig een aantal uitspraken der Heilige Schrift,

die daar gewag van maken, van buiten af in den gang der

geschiedenis ,,hineindeuten" ^).

Volgt Ranke! Ook ten zijnen aanzien heb ik den schijn

tegen mij, Hermann Oncken, in zijn Aus Ranke's Frühzeit,

beweert zelfs niet minder dan dat ,,Gott in der Geschichte

suchen" de hoofdfactor is geweest, die in de jeugd van dezen

grootmeester zijn historische belangstelling geboren heeft

doen worden. Maar heeft die wensch hem in den tijd zijner

rijpheid ook nog beheerscht? Minstens twijfelachtig is het.

Als ik in den eersten zijner Neunzehn Vorträge Ueber die

Epochen der neueren Geschichte lees: ,,Ich kann also unter

leitenden Ideen nichts anderes verstehen, als dass sie die

herrschenden Tendenzen in jedem Jahrhunderte sind

Der Historiker hat nun die grossen Tendenzen der Jahr-

hunderte aus einander zunehmen und die grosse Geschichte

der Menschheit aufzurollen, welche eben der Komplex dieser

verschiedenen Tendenzen ist"^), kan ik het moeilijk ge-

looven. En Moriz Ritter constateert dan ook bij hem een

,,Scheidung zwischen den geschichtlich festzustellenden

Vorgängen und einer tiefer greifenden Erklärung, welche

von denselben gefordert wird, aber nur hypothetisch, mit

Hilfe philosophisch-religiöser Anschaungen geboten werden

kann"*). Let wel: niet slechts een onderscheiding, een

^) Aangehaald bij H, H, Kuyper, Het Gereformeerd Beginsel en de

Kerkgeschiedenis (Leiden 1900), blz, 51, n, 74.

^) M, Ritter, Die Entwicklung der Geschichtswissenschaft (München

1919) S 66

*J Ed, 1917, met Vorwort van AHr. Dove, S 18.

*) M. Ritter, a. a. O., S. 412.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen