Studentenalmanak 1931 - pagina 218

188 ZELFCRITIEK DER PHYSICA

toestand kunnen voortvloeien. De natuur blijkt zich dan te

houden aan den regel, dat die gebeurtenissen, waarvan de

quantenmechanisch berekende waarschijnlijkheid het groot-

ste is, ook het meest worden gerealiseerd. Deze regel is oim

zoo te zeggen de Ersatz, die de quantenmechanica voor het

causaliteitsbeginsel der oude mechanica aanbiedt.

Er is een belangrijke analogie tusschen de kritiek der

relativiteitstheorie op het gelijktijdigheidsbegrip en die der

quantentheorie op het causaliteitsbegrip, In beide gevallen

gaat het er om, dat een begrip in physischen zin als in-

houdsloos wordt gekenschetst, omdat de natuur zelf een

realiseering van den inhoud onmogelijk maakt.

Ten aanzien van het ideaal der volkomen objectiviteit van

het physisch wereldbeeld is er echter een belangrijk verschil,

In de relativiteitstheorie speelt de relatie tusschen subject

en object der waarneming nog geen rol en geldt dan ook nog

het ongeschonden determinisme. In de quantenmechanica

daarentegen ligt aan den wortel van alle natuurgebeuren,

althans van onze kennis daarvan, de onbepaaldheid, die

direct voortvloeit uit het feit, dat geen physische kennis van

een object mogelijk is zonder physische wisselwerking tus-

schen subject en object.

In de quantentheorie leidt de zelfkritiek der physica dus

tot de erkenning, dat aan onze kennis, en daarmede aan onze

beheersching der natuur, een grens gesteld is.

De physica verkeert principieel in dezelfde omstandigheiij

als de psychologie. Zij is, om zoo te zeggen, de zelf-

kennis der natuur, zooals de psychologie de zelfkennis

der psyche is. Maar zooals bij de laatste altijd een on-

kenbare rest overblijft, omdat de geest bij de zelfbeschou-

wing niet buiten zijn eigen Ik kan treden, zoo blijft bij de

physica een onkenbaar gebied over, omdat de natuur slechts

door haar eigen middelen kan worden gekend.

In het bijzonder in de laatste decenniën der vorige eeuw

kenmerkte het physische denken zich door een afkeer van

de Philosophie, die ook nu nog niet geheel overwonnen is.

De ontwikkeling der physica sinds het begin der twintigste

eeuw heeft hierin echter veel verandering gebracht. Tot de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen