Studentenalmanak 1931 - pagina 215

ZELFCRITIEK DER PHYSICA 185

en het begrip der absolute gelijktijdigheid als physisch on-

bruikbaar terzijde moet stellen.

De relativeering van het gelijktijdigheidsbegrip, waarmede

de relativeering van het begrip der ruimtelijke afmeting

gepaard ging, verminderde in hooge mate de aanschouwe-

lijkheid van het physische wereldbeeld. Daartegenover

staat echter de winst aan grootere eenheid en objectivi-

teit. Wat de eenheid betreft, kan de relativiteitstheorie

wijzen op de reductie van het massabegrip tot het energie-

begrip, op de identificeering van trage en ponderabele masH

sa en tenslotte, wat misschien het meest principieele is, op

de versmelting der begrippen tijd en ruimte tot het hoo-

gere begrip der vierdimensionale „tijd-ruimte" of „we-

reld". De vermeerdering der objectiviteit openbaart

zich eenerzijds daarin, dat de bewegingstoestand van het

subject der waarneming uit de beschrijving van de wet-

matige betrekkingen tusschen de objecten der waarneming

wordt uitgeschakeld, anderzijds in het feit, dat het relativis-

tische wereldbeeld, in vergelijking met het oudere, in veel

geringere mate door de aanschouwelijkheidsbehoefte van

den menschelijken geest is gekleurd.

Als tweede voorbeeld voor de kritische bezinning der

physica op de physische realiseerbaarheid van haar begrip-

pen, moge dienen de kritiek der quantentheorie op het cau-

saliteitsbegrip.

De vorm, waarin het causaliteitsprincipe in de physica

kan worden aangewend, is deze; ,,Indien de toestand

van een physisch systeem op een zeker oogenblik vol-

komen bekend is, dan is het mogelijk met behulp van de

wetten van het systeem, daaruit den toestand op een later

oogenblik met volkomen nauwkeurigheid en zekerheid af

te leiden". Het is natuurlijk ten allen tijde door de physici

erkend, dat het onmogelijk is, deze uitspraak aan een ab-

soluut strenge controle te onderwerpen. Want ten eerste is

geen enkele physische meting volkomen nauwkeurig en ten

tweede is de exacte mathemathische behandeling van een in-

gewikkeld physisch probleem in vele gevallen onmogelijk.

Maar dit deed aan het vertrouwen in het deterministisch

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen