Studentenalmanak 1931 - pagina 291

GELOOF EN PHILOSOPHIE 253

Voor de bovennatuurlijke sfeer der kerk was de ,,boven-

natuurlijke" Schriftopenbaring de autoriteit, voor de natuur-

lijke sfeer de natuurlijke ratio al of niet gepersonificeerd in

Aristoteles. Wel mocht die natuurlijke ratio niet in tegen-

spraak komen met de bovennatuurlijke leer der kerk, maar

overigens was ze autonoom, zoodat het hiunanistisch denken

zich onder de bescherming der kerk ongestoord kon ont-

wikkelen om zich straks in zijn waren aard te openbaren.

Niet dat de Renaissance op één dag de synthese tusschen

Humanisme en Schriftgeloof verbroken heeft. Descartes

heeft de Openbaring nog noodig. Om zijn humanistisch

denken over het doode punt van de skepsis heen te

brengen, doet hij een beroep op Gods waarachtigheid: God

zal hem niet bedriegen en daarom kan hij het ware van het

valsche onderscheiden, i) Maar nadat deze fictie van den

„Dieu trompeur" voor Pascal — althans kentheoretisch —

werkelijkheid is geworden 2), gaan de beide factoren der

synthese tot verdere ontbinding over. Het terrein, waarvoor

men een ,.bovennatuurlijke" openbaring meent noodig te

hebben, wordt steeds kleiner, dat van de natuurlijke ratio

steeds grooter en aan het eind van dezen weg staat Fichte

met zijn ,.Versuch einer Kritik aller Offenbarung".

Supranaturalisme en Vermittlungstheologie zochten een

nieuwe synthese met het thans geëmancipeerde denken,

maar ze bereikten niet meer dan een bescheiden poging om

het geloof in de Openbaring voor de „rechtbank der Rede"

te rechtvaardigen.

Dringt dus de historie zelf naar een zelfstandig niet-

hiunanistisch denken, dan blijkt het Calvinisme voor zulk

een denken de mogelijkheid te bieden. Immers, het Calvinis-

me kent, als het zichzelf is, het horizontale dualisme in geen

enkelen vorm, noch dat van hooger-lager, noch dat van

natuur-genade, maar in plaats daarvan de verticale dualiteit

van goed en kwaad, een dualiteit, die den heelen kosmos in

alle modaliteiten doorsnijdt. Dit biedt drieërlei; 1. Blijft het

1) Medit. IV, Vorländer II, pg. 15.

^) Emist Cassirer, Das Erkeantnisproblem in der Philosophie und

Wissenschaft der neueren Zeii P, BerMn 1922, pg, 523.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen