Studentenalmanak 1933 - pagina 154

HO IETS OVER NATUURWETENSCHAP

baarste wait hij in de oogen van den humanist heeft, zijn

vrijen wil. Hij wordt deel van de redelooze natuur en hij die

de Goddelijke wet van zich afwierp, buigt deemoedig heit

hoofd onder de ijzeren wet van oorzaak en gevolg, omdait

hij helaas niet meer hoogmoedig zijn vrijen wil kan hand-

haven.

Het handhaven van den vrijen wil wordt dan ook op

allerlei manier nog beproefd. Evenwel, ook het indetermi-

nisme, waarvan de koersen stijgen, is minstens even

gevaarlijk als het determinisme. Het laatste leidt tot dee-

moed, het eerste tot hoogmoed, bij beide is bidden dwaas-

heid, maar de Schrift leert in ootmoed bidden,

Zooals het determinisme de consequentie van het fatalisme

is, zóó ligt achter het indeterminisme de gedachte uit het

„Ik", uit den Geest, de natuur af te leiden. De consequen-

tie van het fatalisme is het determinisme. Immers, bij het

fatalisme heeft de mensch nog het gevoel van anders te

willen, het noodlot komt over iemand, bij het determinisme

zijn wij het noodlot; het subject is geheel in de wet onder-

gegaan.

Vervolgen wij thcins weer de lijn van ons betoog. De

materieele wereld is een systeem van massa's, maar reeds

in de aantrekkingskracht komt een actief moment naar

voren. De massa trekt ook zelf aan, ze is een krachtcen-

trum. Door de ontdekkingen van Faraday en Maxwell

kwam de zaak geheel anders te staan.

Het licht werd thuis gebracht bii de electrische verschijn-

selen. Twee theorieën omtrent het licht worstelden met

elkaar. Aan de eene zijde stonden zij, die van meening

waren, dat het licht uit kleine deeltjes bestond, aan de

ander zijde zij, die het licht als 'n golfbeweging beschouw-

den. Nu nam Maxwell als geleider der electromagnetische

verschijnselen den aether aan, die ongeveer de plaats van

de absolute ruimte van Newton iomam.

Het lag voor de hand om te trachten, de electro-magn,

krachten onder te brengen bij de mechanica. Evenwel, een

mechanische opvatting van den aether gelukte niet en er

moest in een dualisme tusschen mechanica en elecitromag-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen