Studentenalmanak 1933 - pagina 145

EN THEOLOGIE 133

Maar ook leidt zulk een kemtheorie tot allerlei onoverko-

melijke moeilijkheden. Kennen is hier de sidog schouwen en

het beeld van den vorm wordt in de logos, in het woord,

uitgedrukt. In dezen kring spreekt men steeds weer van

wereldfeeeW. Het is dezelfde Logos, die in de wereld en

in de taal is en later wil men schijnbaar vroom de sprake

Gods in de natuur beluisteren.

Ik behoef slechts te herinneren aan Plato, wiens systeem

onmiddellijk samenhangt met een aesthetische opvatting

van de wereld, aan den strijd tusschen nomos en physis ^),

kortom aan de verwarring van logos en taal, om in te doen

zien, welken invloed deze instelling heeft gehad.

De causaliteitswet is hier dus de ijzeren wet, die het

geheele natuurgebeuren beheerscht. Tegenover deze mecha-

nische wereldbeschouwing staat de teleologische. Evenwel,

ook bij deze laatste is de causaliteitswet gedacht naar het

beeld van het uitbloeien van een plant uit de kiem. Te

kiezen is er tusschen beide niet, omdat zoowel de mechani-

sche als de teleologische beschouwing aan een bepaalde

vakwetenschap een wereldverklaring ontleenen.

Een verbinding van de mechanische beschouwing met de

teleologische vindt men bij de Stoa, Onder de wet van het

noodlot heeft zich alles te buigen, ook de goden zijn daar-

aan onderworpen. Ook zij overleven den algemeenen

wereldbrand niet. De ethiek blijft niettemin een leidende

rol spelen en bij de gelijkstelling van physica en theologie

wordt aan het goddelijke pneuma tevens teleologische

kracht toegeschreven. Het Fatum is tevens Voorzienigheid,

Het behoeft wel geen betoog, dat de schriftuurlijke gedachte

van de voorzienigheid Gods, die waarlijk troost schenkt,

van God, Die boven de schepping staat en Zijn wil als wet

in de schepping realiseert, met deze beschouwing in onver-

zoenlijken strijd is.

Men kan tweeërlei richting onderscheiden in de causa-

liteitsopvattingen. De eene richting verleent aan de causali-

teitswet algemeene geldigheid. Anders gezegd, het feit dait

^] Ernsï Hoffmanin, Die Spracshc imd die archaische Logik, pag. 15.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen