Studentenalmanak 1933 - pagina 160

146 IETS OVER NATUURWETENSCHAP

waar „durch das Medium der Sinnenwelt" (a,w, pag. 10).

Het Positivismus verwerpt Planck, maar hij wil ook geen

realist zijn en heeft in zijn opvatting over de hypothese

veel met het Positivismus gemeen (Positivismus und Reale

Aussenwelt, pag, 21),

De ontwikkeling van de physica brengt mee, dat zij zich

al meer en meer van de Sinnenwelt afkeert, maar Planck

troost zich over dit verlies door het geloof, dat we daardoor

juist de reale Auszenwelt benaderen. Uiteraard is dit

onmogelijk te verifieeren daar deze onbekend is, maeir

Planck vindt dit een „aannemelijke" gedachte.

De psychische waarnemingen geven dus het materiaal.

Het is, zegt Planck, evenzeer onjuist te meencn, dat metin-

gen ,,einen tmmittelbaren Einblick in die realen Vorgänge

gewähren können", als slechts oog te hebben voor Mes-

sungserlebnisse,

Planck zoekt naar een middelweg. Maar een meting,

waartoe het Positivisme alles herleid, moet beschouwd

worden als „das mehr oder minder verwickelt zusammen-

gesetzte Endergebnis von Wechselwirkungen zwischen Vor-

gängen in der Auszenwelt mit Vorgängen in den Mesz-

instrumenten beziehungsweise der Sinnesorganen (P, und

R. Auszenwelt pag, 25), Ook op dien grond is het dus uit-

gesloten de buitenwereld te bereiken.

Meting is evenwel niet een psychische waarneming, maar

een logische vraagstelling, die zeker met 'n psych, waar-

neming gepaard gaat, maar méér is dan deze.

Het handhaven van de deterministische beschouwing is

bij Planck dan ook niet op het feitenmateriaal gebaseerd,

maar op zijn wijsgeerige denkbeelden.

Ofschoon er een strenge causaliteit heerscht, tracht hij

niettemin de wilsvrijheid te handhaven. Voor een genia-

len geest, voor God, is alles causaal bepaald. Maar zegt

Planck (a,w, pag. 31) es wäre eine Vermessenheit und

ein Unsinn, wenn man auf Grund dieser Ueberlegimgen den

Versuch machen wollte, es dem göttlichen Auge gleichzu-

tun. Hoewel het logisch onaantastbaar is, dat alles

causaal bepaald is, is de vrijheid van den wil ook een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen