Studentenalmanak 1933 - pagina 158

144 IETS OVER NATUURWETENSCHAP

afnemen, maar niet de intensiteit, aangezien deze verband

houdt met het lichtdeeltje, dat men niet willekeurig klein

kan maken. Men moet wel er op letten, dat deze onnauw-

keurigheid in de natuur zelve — de constante van Planck —

haar grond vindt. De onderzoeker buigt zich bij zijn onder-

zoek als 't ware onder de physische wetten, hij is in het

veld van onderzoek mede betrokken. Het is dan ook zeker

niet gewenscht om onmiddellijk van subjectieve factoren

te spreken en Kant terecht of ten onrechte er bij te halen.

Eindelijk wijs ik nog op de z.g. Zerfallerscheinungen.

Radium b.v. valt mteen in de atomen van lood en helium

Dit uiteenvallen is spontaan. Het geschiedt op dezelfde wijze

als een bataljon soldaten, dat aan een geheel willekeurig

vuur is blootgesteld ^). Dat juist dit individueele aitoom

uiteenvalt hangt niet seunen met zijn leeftijd en ook kunnen

wij niet het uiteenvallen door grooter druk of anders-

zins bespoedigen of vertragen. Ook hier moeten we ons

tevreden stellen met waarschijn! ijkheidswetten. Het is wel-

licht goed enigszins nader op dit begrip in te gaan, Scfarö-

dinger wijst er op in bovenaangehaald boekje (pag. 59)

dat, es dem, der in das Wesen der Sache noch nicht ein-

gedrimgen ist, so scheint als liege in der Beschränkung auf

statistische Kenntnis eine Resignation, weil wir uns, näm-

lich in diesem Fall die Detailkenntnis des Ortes und der

Bewegung der einzelnen Moleküle wirklich nicht verschaf-

fen könnten, auch wenn wir wollten. In der Stellarstatistik

dagegen besitzen wir die Detailkenntnis, sehen, aber dasz

wir mit ihr nichts anfangen können.

Een ijzeren wet, die voor alle afzonderlijke gevallen

geldt, sluit principieel uitzondering uit. Deze moet men

gaan verklaren. Het individueele kan niet tot zijn recht

komen. Een waarsohijnlijkheidswet sluit uitzonderingen in,

maar drukt niettemin wetmatig uit, hoeveel procent kan-

sen er zijn dat een bepaald geval zich zal voordoen. Dus

ook de uitzonderingen zijn evenzeer wetmatig te berekenen.

De statistische wet drukt uit, wat in de meerderheid der

) Jeans, Het geheimzinnig heelal, pag. 20.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen