Studentenalmanak 1933 - pagina 155

EN THEOLOGIE 141

netisme berust worden. De andere weg was, om te probee-

rcn het mechanisch wereldbeeld ondergeschikt te maken

aan het electromagnetische. Ofschoon meer succesvol, bleef

toch het dualisme bestaan. De eenheid van methode was

voor deze imperialistische wetenschap zelve verloren. De

begrippen van absolute ruimte en tijd, aether, vroegen al

meer en meer om opklaring. Het eledtromagnetisch wereld-

beeld kreeg de overhand; het bleek o,a,, dat ook de mate-

rie deels van electromagnetischen aard was.

Door dit alles liep de causaliteitswet nog geen groot

gevaar. Maar wel vloeiden uit dezen stand van zaken con-

sequenties voort, die met een mtsluitend mechanische

verklaring niet te vereenigen waren.

Het kenmerk van een mechanisch proces is zijn omkeer-

baarheid. Bij de ontdekking, dat arbeid in warmte kon

omgezet worden, kwam het arbeidsbegrip in het middel-

punt te staan. De wet van het behoud der energie werd

geformuleerd. Maar het bleek, dat arbeid steeds in warmte,

maar niet steeds warmte in arbeid kon omgezet worden.

Een groot deel der warmte dient om het temperatuur-

verschil te vereffenen. Hier waren dus processen, die niet

omkeerbaar zijn. De tijd kreeg beteekenis en de waar-

schijnlijkheidsrekening, die ook reeds in de kinetische

gastheorie werd gebruikt, moest worden ingevoerd.

Welke groote wijzigingen ook Einstein in de physica

bracht, toch diende hem de idee, dat de natuurwetenschap

van zoodanigen aard was, dat door het heden de toekomst

volledig gedetermineerd was, veeleer als gids, dan dat hij

er aan getornd heeft ^),

Geheel anders kwam de zaak te staan met de Quanten-

theorie, Ongeveer in 1900 kwam Planck met een theorie,

volgens welke ook de electriciteit, het licht en iedere

andere vorm van stralende energie atomair van structuur

was, met andere woorden, de natuur werkt met kleine

schokjes, In 1913 stelt Bohr op grondslag van nieuw fei-

*) H. A. Kramers, De causaliteitswet in de moderne natuurkunde,

pag. 36 (Natuurk. Voordr., reeks 7, 1929).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen