Studentenalmanak 1938 - pagina 170

Direct stuiten we hierbij op een moeilijkheid. Want al heeft Dr.

Kuyper in meer dan één studie zijn aandacht gewijd aan het vraag-

stuk van Calvinisme en kunst, toch hebben we van hem geen alge-

meene schets, laat staan een uitgewerkte proeve eener aesthetica,

aan de hand waarvan we zijn gedachten kunnen bestudeeren. Willen

we daarom spreken over de denkbeelden van Dr. Kuyper omtrent de

aesthetica, dan zuUen we moeten saamvergaren en combineeren

datgene, wat in verschillende werken en op tal van plaatsen ligt

verstrooid. Maar ook daarmee zijn we er nog niet. Aesthetica is niet

een theorie van het schoone, maar is de wetenschap van het schoone.

En ze heeft zoo een plaats in het geheel der wetenschappen.

Alvorens dus de denkbeelden van Dr. Kuyper over de aesthetica te

beschrijven, moeten we eerst eenige hoofdpunten weergeven van zijn

wetenschapsbeschouwing, die ook voor zijn schoonheidsleer van be-

lang zijn, om dan tenslotte te trachten aan de hand daarvan de

beteekenis van Dr. Kujrper voor den opbouw eener Calvinistische

aesthetica vast te stellen.

De belangrijkste bron voor het wijsgeerig systeem van Dr. Kujrper

is wel zijn „Encyclopaedie der Heilige Godgeleerdheid" (1909 2),

waarin hij ook, speciaal in het 2e deel een algemeene encyclopaedie

der wetenschappen geeft. Behalve in dit werk komt ook nog in

„De Gemeene Gratie", Dl. 3 het onderwerp ter sprake, doch dan is

het meer een uitwerking van de conclusie, waartoe hij in de Ency-

clopaedie kwam.

Bij het behandelen van de vraag: wat is wetenschap?, begint K.

met te bepalen, wat het subject en het object der wetenschap is,

om daarna een definitie van de wetenschap zelf te kunnen geven.

Als subject van de wetenschap stelt hij de menschheid in organisch

verband of, kortweg, het menschelijk bewustzijn (9). Het object der

wetenschap is de geheele kosmos, dus ook de mensch (12). Tusschen

object en subject nu bestaat drieërlei organisch verband: verband

tusschen object en ons menschelijk wezen; tusschen object en ons

bewustzijn (momenten); en tusschen object en onze denkwereld

(relatiën). Deze drie verbanden maken den kosmos tot object van

de wetenschap, zoodat wetenschap is: het product van een te zijner

tijd met noodzakelijkheid opgekomen en steeds voortgaanden drang

in den menschelijken geest, om den kosmos, waarmee hij in orga-

nische verwantschap staat, plastisch naar zijn momenten in ons af

te spiegelen en logisch in zijn relaties door te denken (13—29).

Nu is de zonde in de wereld gekomen en deze werkte door in subject

en object beide. B.v.: de wetenschappelijke onderzoeker heeft last

van zelfbedrog en verbeelding (54); en er is leugen en misleiding

gekomen in de mededeelingen ons gedaan (53). Zoo heeft dan de

wetenschap een dubbele taak: ze moet het object op zichzelf onder-

zoeken èn ze moet polemisch optreden tegen de leugen, wanneer

daardoor het resultaat wordt vervalscht (62).

Leidt zoo'n opvatting nu tot eenheid van de wetenschap? Neen.

162

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen