Studentenalmanak 1938 - pagina 171

Want, behalve dat er onder hen, die de zonde als zonde zien, ook

nog verschil van meening bestaat, er is ook een groot contingent

onderzoekers, voor wie de waarheid leugen en de leugen waarheid

is (65). Er is dus tweeërlei wetenschap. Dat wil niet zeggen, dat er

tweeërlei waarheid is, of dat de waarheid niet gekend wordt. Want

de wijsheid (66—72) en het geloof (72—94) verlichten het verstand

der onderzoekers, opdat zij de waarheid vinden. Maar er blijft

tweeërlei wetenschap. Dat komt, omdat er onderzoekers zijn, die

zijn wedergeboren, en anderen, die die omzetting des harten niet

kennen (98). Die wedergeboorte, die palingenesie, is totaal. Vandaar

dat de een waarheid acht, wat voor den ander leugen is. En de

kloof tusschen hen is onoverbrugbaar (102). Zoo eischt, volgens

K., het Christelijk standpunt de erkenning vaji tweeërlei weten-

schap. Ze zijn niet gelijkberechtigd; de waarheid is één van de twee,

dus theoretisch is er maar één wetenschap, n.1. zij, die de waarheid

aan het licht heeft gebracht. Er zijn echter twee soorten van

menschen, met wetenschappeUjke aandrift: wedergeborenen en niet-

wedergeborenen, die wel formeel op gelijke wijze aan de wetenschap

werken, maar ieder op eigen fundament bouwen. De subjectieve

factor dus, die in elk wetenschappelijk onderzoek werkt, bewerk-

stelligt het tweeërlei resultaat, de tweeërlei wetenschap (102—125).

In een Supplement op het reeds genoemde 3e deel van „De Ge-

meene Gratie": „De Gemeene Gratie in wetenschap en kunst"

(1905) werkt K. deze stelling van tweeërlei wetenschap nader uit.

Hij spreekt er daar over, in verband met de stelling, dat de weten-

schap vrucht is van de algemeene genade, die remmend werkt

tegenover de zonde. Hij wijst er op, dat de ongeloovige wetenschap

veel „goede koppen" heeft, die ook voor de geloovige wetenschap

hun waarde hebben (12). Terwijl daartegenover toch ook moet

worden volgehouden, dat de ware wetenschap slechts vrucht is van

de wedergeboorte. Deze paradox vindt hierin haar verklaring: de

tweeërlei wetenschap houdt zich niet bezig met tweeërlei terrein,

een heilig en een profaan, maar ze houdt zich op verschillende

wijze, geloovig en ongeloovig, bezig met hetzelfde object: den ge-

heelen kosmos. Dan knoopt K. aan bij de reeds van te voren be-

sproken gedachte, dat niet alleen de wil, maar ook het verstand

zondig en dwalend is geworden, en concludeert tenslotte: had nu die

zonde door kunnen werken, dan zou de verduistering grenzeloos

geworden zijn; maar door de remmende kracht der algemeene ge-

nade heeft ook de ongeloovige wetenschap toch veel goeds en waars

kunnen voortbrengen. Ze is echter blüid, als ze haar resultaten wil

inbrengen in de hoogste verbanden. Want die verbanden ziet ze niet.

Ze ziet wel het bouwmateriaal, doch niet den stijl van den tempel,

het doel, de idee van den Bouwmeester (14). Er moet dus iets

komen, waardoor het wel mogelijk is, die verbanden te zien. Die

mogelijkheid schept de palingenesie: door haar grijpt de onderzoeker

wetenschap en waarheid tezamen (26—31).

Ik ben me er volkomen van bewust, dat, wat ik uit het wijsgeerig

163

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen