Studentenalmanak 1938 - pagina 172

systeem van Dr. Kuyper memoreerde, in het geheel niet kan be-

schouwd worden als een algemeen overzicht van zijn wetenschaps-

leer. Het was ook slechts mijn bedoeling Uw aandacht te vragen

speciaal voor die gedachten, die ons kunnen helpen bij het samen-

voegen en ordenen van de verschillende gegevens, die door K. over

de aesthetica zijn gezegd en geschreven.

Die gegevens liggen wel voor het grootste gedeelte opgetast in het

college-dictaat over aesthetica. Dit dictaat, dat getypt in slechts

enkele exemparen voortbestaat, biedt, behalve een uiteenzetting van

de grondbeginselen der aesthetica speciaal van Calvinistisch stand-

punt uit, ook een schat van gegevens over de verschillende soorten

kunst, en in die kunsten weer van verschillende richtingen en stroo-

mingen. Door de welwillendheid van Ds. S. G. de Graaf was ik in

de gelegenheid kennis te nemen van dit dictaat, dat uiteraard vrij

moeilijk is te bemachtigen. Dat ik in dit artikel niet meer dan een

enkele hoofdgedachte er uit kan behandelen, spreekt wel vanzelf.

Tamelijk wel overeenstemmend met het dictaat, in voorbeelden en

indeeling vaak woordelijk overeenkomend, is de rectorale oratie van

1888 over ,,Het Calvinisme en de kunst". In iets breeder verband

ziet de Stone-lezing van 1898 het probleem van Calvinisme en kunst,

waar ze onder denzelfden titel er over handelt. Ook in het supple-

ment op het 3e deel van „De Gemeene Gratie" (1905) vindt men

een reeks hoofdstukken aan de kunst gewijd, terwijl tenslotte in

het 3e deel van „Pro Rege" (1912) de gedachte van ,,De Gemeene

Gratie" wordt uitgewerkt en zelfs eenigszins omgebogen.

Als grondslag voor mijn verhandeling neem ik het liefst het dictaat

over Aesthetica. Ben bezwaar daarvan is natuurlijk, dat verificatie

voor anderen bijkans onmogelijk wordt. De rectorale oratie echter,

die veelal gelflken inhoud heeft, behoedt me voor te vrije weergave.

Dat ik liever het dictaat dan deze oratie tot uitgangspunt neem,

vindt zijn oorzaak in het feit, dat het dictaat meer uitgewerkt is

en dat aan de allereerste grondvragen meer aandacht kan worden

besteed, dan in een rectorale oratie mogelijk was.

De aesthetica —• aldus K. In zijn dictaat — kan men de wetenschap

noemen, die zich met het schoone bezig houdt, met het schoone als

norma, een beginsel, dat tot regel dient. Wat het schoone is, kan

nooit iemand zeggen. De wereld van het schoone kan nooit in een

denkvorm worden omgezet, evenmin als b.v. de wereld der religie.

Dat zijn twee terreinen met eigen genre. De wereld van het zedelijk

leven in ons b.v. is ook voor ontleding niet vatbaar. Maar voor ons

bewustzijn hebben we wel toegang tot die werelden. Al kunnen we

het niet omschrijven: we voelen onmiddellijk of iets recht of on-

recht, heilig of zondig is. Zoo voelen wij ook, dat een aandoening

of uiterlijk verschijnen schoon of weerzinwekkend is. Het geheim

bestaat dus niet voor onzen persoon, wel voor ons denken. (3).

Waarom dan toch nog over aesthetica gesproken? Dat is toch de

wétenschap van het schoone? Zeker, maar ons denken kan wel de

wereld van het schoone, het zedelijke en het religieuze uitwending

164

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen