Studentenalmanak 1942 - pagina 194

geen reactie gepaard zou gaan, wanneer de neerslag van

den nieuwen tijd zinvol verwerkt zou kunnen worden in

den herrezen staat.

In één man daagde toen reeds dit besef: in Gijsbert

Karel van Hogendorp, die in zijn „Verklaring aan het

Staatsbewind" van 1801 aandrong op herstel van het

Oranjehuis, maar dan als constitutioneel, erfelijk staats-

hoofd. Hiervoor was toen, zoo kort na de omwenteling, die

zich zeer bepaaldelijk tegen Oranje als zondebok voor de

misstanden in de republiek had gericht, geen begrip aan-

wezig; de tijd was nog niet rijp. Het Nederlandsche volk

had bovendien een instinctieven afkeer van een éénhoofdig

bewind, erfenis van onzen opstand tegen Philips II. Zoo-

doende was de Verklaring op dat oogenblik een slag in de

lucht, hoe juist verschillende conclusies ervan ook waren.

De noodzakelijkheid van het bestuur door één man als

hoofd van den staat zou den Nederlanders pas duidelijk

worden, nadat het hun in de personen van Schimmelpen-

ninck en Koning Lodewijk Napoleon van buitenaf was

opgelegd. Eerst daarna, wanneer de inlijving bij Frankrijk

ook de laatste banden met het verleden heeft doorgesne-

den, is het terrein voor den nieuwen staat geëffend, den

nieuwen staat, van welken niemand dan Oranje de souve-

rein kan zijn.

De inlijving bij Frankrijk, zonder verzet aanvaard door

een verzwakt en verarmd land, ja door velen als een heil-

zame maatregel begroet, die eindelijk het bestuur op een

vaste basis zou stellen, werkte toch het volksontwaken in

de hand, dat zich uitte in allerlei vorm, individueel en in

groepen, in geschrift en in daden, openlijk en in het ge-

heim, zonder onderling verband, zonder organisatie voor-

loopig, maar zich rechtstreeks keerend tegen de vreemde

heerschappij.

Niet terstond blijkt dit. Daarvoor was het volk in het

eerst te onverschillig en de macht van Napoleon te groot.

Het Fransche bestuur was ook in velerlei opzicht zegen-

rijk; wetgeving, administratie, belastingen werden blij-

vend verbeterd; het feit, dat in 1811 in de steden de eerste

1S6

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen