Studentenalmanak 1951 - pagina 238

wetenschappelijke methode en verhief haar tot een universeel denk-

model voor alle wetenschappen. Naar dit wetenschapsideaal werd

een nieuw theoretisch werkelijkheidsbeeld ontworpen, waaruit alle

in de Goddelijke scheppingsorde gewortelde individualiteit-struc-

turen waren geëlimineerd en opgelost in een systeem van bloot

functionele causale relaties. In dit structuurloos werkelijkheids-

beeld zou de algemene causaliteitswet heersen volgens welke ieder

verschijnsel het noodwendig gevolg is van het geheel der vooraf-

gaande voorwaarden.

Maar in een volgens dit moderne „natuurmotief" opgebouwd

deterministisch wereldbeeld, bleef nergens plaats voor een mense-

lijke vrijheid in de zin van het Humanistisch vrijheidsmotief.

„Natuur" en „vrijheid" kwamen zo met elkander in een echt

religieus conflict.

De door HUGO DE GROOT gegrondveste Humanistische natuur-

rechtsleer ontwierp op de grondslag van het bedoelde wetenschaps-

ideaal een individualistisch beeld van de samenleving. Naar mathe-

matische methode werd daarbij de bestaande, nog ten dele feodaal-

middeleeuwse maatschappij opgelost in haar „elementen": de

individuen.

Uit deze individuen werd dan theoretisch de moderne staat gecon-

strueerd met behulp van de fictie van een maatschappelijk verdrag,

meestal verbonden met een zgn. gezags- en onderwerpingsverdrag,

waarbij aan de overheid de volstrekte souvereiniteit werd opge-

dragen. Naar het innerlijke structuurprincipe en de innerlijke

geaardheid van het staatsinstituut met de daarin gegeven principiële

grenzen voor zijn competentie werd hierbij evenmin gevraagd als

in de antieke en scholastische staatsconceptie. Het nieuwe Humanis-

tisch wetenschapsideaal eiste een „vrije schepping" van de res

publica als een instrument tot volledige beheersing van de samen-

leving. Daartoe moest de feodale maatschappij eerst worden afge-

broken en in zijn „elementen" opgelost, waaruit dan weer „more

geometrico" de gewenste nieuwe samenleving werd geconstrueerd.

In deze revolutionnaire, individualistische natuurrechtsleer speelde

het begrip .,natuurlijke gemeenschap" bijna geen rol meer. Zelfs

de wezenlijk natuurlijke gemeenschappen als huwelijk en gezin

werden op rationalistische wijze uit een maatschapsverdrag gecon-

strueerd. Overheersend werd de natuurrechtelijke visie van de Britse

wijsgeer Thomas Hobbes, volgens welke de mens van nature niet

222

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen