Studentenalmanak 1955 - pagina 313

hun partij bijna vier maal vaker, maar de kiezers van de A.R.P. slechts

anderhalf maal vaker.

Bij de C.H.U. bleek bovendien het percentage traditie-stemmers zeer

aanzienlijk groter dan bij de andere partijen. Naast deze hoofdmotieven

— de Indié-politiek speelde slechts een zeer ondergeschikte rol! —

noemden de ondervraagden behalve tal van goeddeels zeer vage,

moeilijk te classificeren redenen nog voorkeur voor bepaalde politieke

figuren als Schermerhorn, Bruins Slot en Oud.

Zo blijkt de boven aangeduide feitelijke driedeling van partijen — ge-

baseerd op aanhankelijkheid, belang en beginsel — ook thans nog een

goed hanteerbare sleutel te vormen tot het ontsluiten van de Neder-

landse politieke realiteit. Met dien verstande, dat ,.zuivere" affectie-

partijen ten onzent niet voorkomen —• de Rassemblement du Peuple

Francais van generaal de Gaulle vormde enige jaren het duidelijkste

buitenlandse voorbeeld — en dat ook overigens de werkelijkheid veel

genuanceerder is dan het eenvoudige driedelingsschema. Zo zal men

onze beginsel-partijen tenminste moeten onderscheiden in partijen op

religieuse grondslag en partijen op politiek-maatschappelijke grondslag,

welke laatste de overgang vormen naar ,.zuivere" belangen-partijen

als de huidige Middenstandspartij en de vooroorlogse Plattelanders-

bond, welke in zijn eerste program zelfs met zoveel woorden stelde,

dat ,.bij onderwerpen, het platteland niet rakende, afgevaardigden

naar eigen overtuiging vrijheid van handelen behouden".

Het wordt tijd na deze verkenning van het ..waarom" van politieke

partijen en van de stemmotieven van en de daarmede correlerende

partij-voorstellingen bij de kiezers terug te keren tot onze vraag van

uitgang: Wat is een politieke partij ?

Twee antwoorden staan ten deze diametraal tegenover elkander: de

,.liberale" en de „marxistische" definitie van de politieke partij. D e

eenvoudigste liberale omschrijving is ongetwijfeld afkomstig van de

Franse protestant Benjamin Constant in zijn ,,De la doctrine politique

qui peut réunie tous les partis en France": ..une reunion d'hommes

qui professent la même doctrine politique". De klassieke definitie in

dit genre is die van Burke: ..Party is a body of men united, for

promoting by their joint endeavours the national interest, upon some

particular principle in which they are all agreed."

Deze liberale definitie, welke stellig ruim geïnterpreteerd, een be-

langrijk punt — het gemeenschappelijke, aan een partij formatie ten

grondslag liggende uitgangspunt — onderstreept, is lange tijd onbe-

twist gebleven en heeft een zeer grote invloed gehad, onder meer

285

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen