Studentenalmanak 1955 - pagina 309

Waf is een politieke partij?

door

Prof. D r J. J. D E J O N G

De stelling, dat de politieke partij een zeer belangrijk, zo niet de

belangrijkste factor vormt in onze hedendaagse politieke structuur,

zal weinig of geen tegenspraak uitlokken. Beheerst zij niet geheel de

verkiezingen voor de beide Kamers der Staten-Generaal, voor de

Provinciale Staten en de gemeenteraden der grote steden en daarmede

deze lichamen zelve?

En is het niet een opmerkelijk feit, dat — wanneer wij even onze blik

richten op de autocratische stelsels — noch Napoléon I, noch de

Russische Tsaar er iets van een eigen partij in moderne zin op na-

hielden, maar dat de dictatoren van deze eeuw aan de macht kwamen

en bleven door de steun, welke zij bij voortduring ontvingen van een

hun met hart en ziel toegedane en straf georganiseerde, fijn-vertakte

partij? De conceptie van de ,, één-partij-staat" moet dan ook stellig

als één der belangrijkste, zij het een uiterst onaangename, bijdrage

van de eerste helft van de twintigste eeuw tot de regeerkunst worden

beschouwd.

Zo gemakkelijk als men het eens wordt over de grote betekenis van

de hedendaagse politieke partij — al lopen de waarderingen hiervan

in sterke mate uiteen! — zo ingewikkeld wordt het als wij trachten

nauwkeurig onder woorden te brengen, wat zij eigenlijk is.

Laat ons bij wijze van aanloop tot dit probleem eerst het ,,waarom"

der partijen wat nader bezien. Een der oudste theorieën, welke thans

ten onzent in verschillende kringen opnieuw opgeld doet, is de

,,theorie van de menselijke natuur", gebaseerd op twee in de mens

aanwezig geachte allesbeheersende instincten. In zijn History of

England gaf Macauly haar al vóór honderd jaren haar klassieke formu-

lering: ,,Everywhere is a class of men who cling with fondness to

whatever is ancient, and who, even when convinced by overpowering

reasons, that innovation would be beneficial, consent to it with many

misgivings and forebodings. W e find also everywhere another class

of men, sanguine in hope, bold in speculation, always pressing forward,

quick to discern the imperfections of whatever exists, disposed to

think lightly of the risks and inconveniences which attend improvements,

and disposed to give every change credit for being an improvement."

281

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen