Studentenalmanak 1958 - pagina 238

Er schuilt iets demonisch-verlokkends in zijn tekening van de

gods-ontkenning.

We vragen ons af, of hij soms niet zelf in de ban van het atheïsme

geslagen is en zich losworstelt met een uiterste inspanning.

Dit moeten we bedenken, wanneer we het hebben over het chris-

tendom van Dostojewski: een verscheurde ziel is hij, die alleen

door Gods genade wordt vastgehouden.

Dr. Thomson schreef een inleiding op de Nederlandse vertaling van

het voortreffelijke werk van Henri Troyat: Dostojewski. In deze

inleiding schrijft hij: ,,Er zijn drie woorden, die alle drie duistere,

onheilspellende krachten noemen. Waanzin, Chaos en Dood. Bijna

alle personagiën bij Dostojewski bewegen zich op de grenzen van

deze drie, grenzen, die ook wel overschreden worden. Daarmee

wordt een realiteit opgeroepen, die als een huiveringwekkende

adem door deze scheppingen heengeblazen wordt.

Thomson wijst verder op een gedachte van André Gide in zijn boek

over Dostojewski, n.l. dat men in de personen van D. drie lagen

kan onderscheiden. De eerste is die van de intellectualiteit, van

waaruit de ergste verzoekingen komen.,,Het verstand is een schoft".

Daar huist het demonische. De tweede is de laag der hartstochten,

een gebied verwoest door stormende wervelwinden, maar hoe

tragisch de gebeurtenissen ook zijn door deze onweders bepaald,

strikt genomen wordt de ziel er niet door aangedaan. Er is een

dieper gebied, dat niet verstoord wordt door de hartstocht.

En het is dat gebied, waar ,,de wedergeboorte" heerst. Het gebied,

waar Myschkin leeft.

De waanzin is de bedreiging van de sfeer der intellectualiteit;

de chaos die van het innerlijk leven van gevoelens, begeerten en

hartstochten, terwijl de dood de diepste laag, waarin onze exis-

tentie wortelt bedreigt.

Een dergelijk schema is slechts een gebrekkig hulpmiddel — meer

zeker niet — om enkele lijnen te leren zien in het geweldig be-

wogen rijk van Dostojewski's mensen.

En de verlossing is dan zó te omschrijven, dat tegenover de waanzin

een kinderlijke wijsheid openbloeit, die het mensenhart verstaat

en de taal van vogels en bloemen, een kosmische wijsheid. Tegen-

over de chaos ontspringt een levensaanvaarding geboren uit lijden,

medelijden, ootmoed en nederigheid. En tegenover de dood staat

het geloof, levenwekkend geloof

Zo is er in de wereld, de mensheid en de enkeling de strijd tussen

221

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen