Studentenalmanak 1958 - pagina 237

Dostojewski en het Christendom

door j

Ds. S. J. Popma

Dostojewski is ongetwijfeld een van de grootste christelijke kun-

stenaars uit de wereldgeschiedenis.

Daarbij denken we niet alleen aan zijn eigen levensgang en zijn

sterven; vooral hebben we het feit op het oog, dat de grote

grondmotieven van de bijbel: schepping-zonde-verlossing de dra-

gende grond vormen van heel zijn kunst.

Bij een roman kunnen we verscliillende niveaux onderscheiden:

dat van het verhaal, de gang der gebeurtenissen; in de tweede

plaats is er het psychologisch niveau en in de derde plaats de

metaphysische ondergrond, waaruit de diepste overtuigingen van

de auteur aangaande mens en wereld omhoog rijzen.

Voor Dostojewski is deze wereld geschapen, in existentie geroe-

pen. Zonde uit zich daarin het felst in de autonome mens, die in

zich zelf bestand zoekt. Zonde is ten diepste isolement, de ver-

vreemding van God en daarom ook van de mens.

De trots van de mens, die God wegstoot, vernielt het leven. Maar

het geloof in God brengt ware menselijkheid, de verbondenheid

met God in Christus, voert naar de eenheid van, de echte ont-

moeting tussen de mensen.

Satan is voor Dostojewski een schrikwekkende realiteit. Hij drijft

de mens naar de luciferische trots ais God te zijn. En deze trots

leidt tot isolering en een wanhopige eenzaamheid. Aan de andere

kant stookt Satan de vuren achter alle destructie van waarden.

Daar is ,,de gemeenheid der Karamazow's". Daar heerst de ge-

dachte: ,,Als God er niet is, is alles geoorloofd". Zelfmoord, mis-

daad en waanzin komen te voorschijn.

Dostojewsky is een christelijk kunstenaar om de grote grondmo-

tieven van zijn werk. Hij is kunstenaar. Dus spreekt hij niet door

het betoog, maaar door de levende beelden der verbeelding. On-

getwijfeld is er bij een groeien van dit christelijk ,,gehalte". Ook

mogen we niet vergeten, dat hij het schroeien van de twijfel en

het laaien van de opstand doorleefd heeft in eigen hart. De atheïst,

die hij oproept kent hij van binnen uit. Nooit is hij toeschouwer.

220

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen