Studentenalmanak 1963 - pagina 55

dente, maar ook immanente kritiek uit te oefenen. Zo toonde hij ook aan,

dat Parsons' opvatting, dat de ideologie een integratieve functie in de samen-

leving heeft, maar ten dele juist is, zelfs naar buiten desintegrerend werkt,

waarbij hij het begrip federatieve ideologie (b.v. de democratie) als het in-

tegratiekader van verschillende ideologieën behandelde. In het centrum van

zijn beschouwingen stelde Van Dijk steeds de vraag: wat dunkt U van de

mens? Ik dacht: zeer terecht. Want zowel Parsons als Gurvitch kunnen al-

leen juist beoordeeld worden, wanneer die vraag is beantwoord. En vanuit

dat antwoord bezag en besprak hij Parsons' opvattingen over het cultuur-

patroon als een compromis tussen de strains of consistency van cultural

system, personality system en social system, alsmede die over de internalisatie

van de normen, waartegenover hij de veel duidelijker onderscheiding stelde

van subjectief ideële gelding (gelding voor of volgens) en sociale gelding van

normen (de waarlijk het gedrag richtende normen) en waarbij hij steeds de

nadruk legde op de actor die de norm innerlijk aanvaardt, maar al handelend

de situatie verandert.

Ik moet hier verder over zwijgen. Uiteraard kan ik hier niet veel over zeggen

en het zou ook maar fragmentarisch zijn. Wat Van Dijk als docent zulk een

belangrijke figuur maakte,was zijn geringe dogmatisme, hetgeen misschien

enigszins paradoxaal mag lijken, omdat hij bekend stond als een aanhanger

van de Wijsbegeerte der Wetsidee. Dat kwam wel voornamelijk, doordat

hij in zo sterke mate oog had voor de samenhang en de realiteit van het

leven en de samenleving. Het was hem wél, dat de staat een juridisch gekwa-

lificeerd verband was, maar hij was er zich diep van bewust, dat het leven en

dus ook de staat veelzijdig is en zich nu eens op deze dan op andere wijze aan

ons vertoont en ten opzichte van allerlei verbanden en verhoudingen fun-

geert. Daarom ook had hij zoveel bezwaren tegen Gurvitch, wiens systeem

niet operationeel te maken was, omdat het geen verbinding had met de praktijk

van het sociale leven.

Het is goed, dat wij een ogenblik hebben stil gestaan bij de geleerde Van

Dijk en zijn werken als hoogleraar. Hoewel hij dus niet veel heeft kunnen

publiceren, mag men hem hierin niet onderschatten. Maar misschien ligt

zijn voornaamste betekenis en verdienste toch wel in zijn werk als leider en

53

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen