Studentenalmanak 1967 - pagina 239

algemeen nog in een betrekkelijke rust. Zij leefde en werkte onder het

bestel van de Wet op het hoger onderwijs van 1876 en van het daarbij

behorend academisch statuut van 1877, die beiden gekenmerkt waren

door een verrukkelijke simplicitas. Voor de omschrijving van wat hoger

onderwijs was had de wetgever slechts één artikel nodig gehad: Hoger

onderwijs omvat de vorming en voorbereiding tot zelfstandige beoefening

der wetenschappen en tot het bekleden van ambten, waarvoor een

wetenschappelijke opleiding vereist wordt. Dat was alles. En daarmee

was feitelijk de toenmalige normale universiteit getypeerd: een instituut

voor wetenschappelijke vorming en voor wetenschappelijke opleidmg

voor bepaalde beroepen. Natuurlijk heeft ook dit type van de universiteit

haar invloed op de samenleving uitgeoefend, zoals de universiteit dat

altijd gedaan heeft, ook in haar middeleeuwse verschijnsvorm met het

trivium en quadruvium, maar van de maatschappij zelve stond zij tamelijk

los. Een symptoom daarvan was onder meer, dat er krachtens het statuut

behalve in het nederlands ook in het latijn mocht worden gedoceerd.

Voorts: de hoogleraren behoorden toenmaals nog tot de deftige stand,

die zich boven het gewone volk verheven achtte. En met de studenten

was het nagenoeg evenzo gesteld. Hoewel niet allen, waren toch veruit

de meesten van goede komaf. Zij vormden van huis uit een maatschap-

pelijke élite en als zodanig leefden zij ook binnen de muren der universi-

teit in het kader van de studentencorpora, tegenover de burgerij behept

met een zekere mate van superioriteitsgevoel. Ten opzichte van de

maatschappij had de universiteit dan ook als zodanig geen uitdrukkelijke

taak; zij was slechts een instituut voor wetenschappelijke vorming en

voor wetenschappelijk onderwijs. Dit hing ook wel samen met de op-

vatting, dat het hoger onderwijs geen bijdrage had te leveren voor de

maatschappij in de zin van bedrijfsleven en technische toestel der ge-

meenschap, om een formulering van Huizinga te gebruiken. De opvatting

ener staatscommissie van 1828: ,,De inrichtingen tot bevordering van

praktische kundigheden voor handeldrijvenden, fabrikanten en land-

bouwers behoren nimmer een integrerend deel der hogescholen uit te

maken", deed ook nog opgeld ten tijde van de totstandkoming van de

wet van 1876. Het citaat is ontleend aan S. j . Fockema Andreae, ,,Een

mensenleven in Nederland", en deze betoogt in hetzelfde verband verder,

dat ook ten opzichte van de ,,geleerde standen m de maatschappij",

waarvoor de hogeschoolopleiding wèl bestemd was - theologen, juristen,

medici, literatoren en fysici - de universiteit alleen de wetenschappelijke

voorwaarde verschafte, die nodig was om de praktische geschiktheid

te krijgen, niet de geschiktheid zelf. En ten slotte: de geest van de tijd

was er nog niet op gericht de universiteit een taak te doen vervullen

buiten de geleerde stand der maatschappij. Deze instelling wortelde

enerzijds in het geestelijke klimaat van de tijd, dat zich kenmerkte door

235

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen