VU Magazine 1980 - pagina 49

1^ magame 3

^Om de erfenis van Colijn^ Dissertatie over de oppositiejaren van de ARP ,,Om de erfenis van Colijn" is de titel van een binnenkort door Sijthoff (Alphen aan de Rijn) uit te geven studie over de A.R. Partij, vs'aarop de historicus Doeko Bosscher op 22 februari in Groningen hoopt te promoveren. Het gaat over de periode 1939-1952 toen de A.R.P. in de oppositie was, om met Doeko Bosscher te spreken ,.tenprooi aan onpeilbaar diepe frustraties''. De auteur komt niet uit A.R. milieu, kent dus, zoals hij het in z'n verantwoording noemt ,,de nestgeur" niet, maar tegen een mogelijke kritiek dat hij als buitenstaander dit terrein niet had moeten betreden, verweert hij zich bij voorbaat met een uitspraak van wijlen dr. Vondeling bij de viering in Rotterdam van het 100-jarig bestaan van de partij. ,,De Anti-Revolutionaire Partij is niet alleen Uw ei-gendom maar een bezit van ons allen, van het gehele Nederlandse volk ". Een blij bezit'? Dat laat Bosscher in het midden. In ieder geval is het wel een nationaal eigendom dat hem bijzonder heeft geïnteresseerd. Tot de laatste pagina toe blijft hij de lezer boeien met zijn relaas over de na-oorlogse periodeSchouten. Het is de periode waarin het de huidige generatie a.r. leiders slechts toegestaan was om pamfletten rond te brengen en affiches op te han-

gen. Aan politiek doen, was er niet bij. Dat bleef voorbehouden aan de leidende mannenbroeders, die gestrengelijk iedereen tot de partij-orde riepen in wie andere gedachten opkwamen dan bij hen het geval was. Een der weinigen die zich kon veroorloven om zich niet te storen aan de partij-discipline was Pieter Sjoerd Gerbrandy, die tot ergenis van de partijleiding in 1939 zitting had genomen in het kabinet-De Geer, zodoende in Londen was beland en het daar tot premier had gebracht van het oorlogskabinet. Gerbrandy overtrof, voor wat zijn visie op het Indonesië-vraagstuk betreft, de a.r. partij nog in conservatisme, maar dat deed geen afbreuk aan zijn populariteit, ook niet onder jongeren. Een rebelse oom. die lak had aan de oppermachtige familieraad. Dat sprak tot de verbeelding van alle neefjes, die geacht werden de jaren des onderscheids nog niet te hebben bereikt en

die dus hun mond moesten houden. De avonturen in de A.R.P. van Gerbrandy behoren stellig tot de smakelijkste brokken van Doeko Bosschers dissertatie . Een geheel andersoortige kritiek op de partijlijn kwam in de eerste naoorlogse jaren van jongeren en van het CNV, die de A.R.P. wensten te verlossen van het maatschappelijk conservatieve imago, dat het had opgelopen in de Colijn-periode. Bosscher diept uit de vergetelheid op een blaadje ,,Nu". dat in 1946. o.l.v. Scheurer van leer trok tegen restauratie van het vooroorlogse partij-bewind. Het blad heeft slechts kort bestaan. Februari 1947 verscheen het laatste nummer. Het geluid ervan had een christen-radicale klank. Men geneert zich voor de liberalen die vroeger Colijn stemden. En schaamte is er over de toejuichingen die de A.R.P. voor zijn Indonesiëpolitiek verwerft van alle profiteurs en uitbuiters van de koloniën. Aan de Indonesië-politiek van de A.R.P. wijdl Bosscher terecht een uitvoerig hoofdstuk in zijn bijna 500 pagina's tellende studie. Minder bekend is wat zicJï die jar=en tegelijk afspeelde op sociaal-economisch terrein, over de spanningen tus-

De A.R. Deputatenvergadering in 1946 bereidt zich voor op de eerste na-oorlogse verkiezingen. Vernieuwingsgezinde radio-praatjes van premier Schermerhorn (praatjes op de brug) hebben de ergernis gewelit van de vooroorlogse ARP-top. Men wil Indië redden met krachtige handhaving van het (Nederlandse) gezag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen