VU Magazine 1980 - pagina 73

magazine 27 de emancipatie, van de y u en van de achterban 'I van de VU ter sprake. In het literatuurlijstje zijn de titels opgenomen. Een wonder is een gebeuren, dat het verstand te boven gaat: onmogelijkheden blijken mogelijk. De stichters van de VU waren in vmnttwroa^ het aanwijzen van Gods leiding en in het algemeen in zaken van geloof en wetenschap pertinenter dan latere generaties, maar de relatie tussen geloof en wetenschap klinkt in de hele geschiedenis van de VU door. De kritiek op de voormannen, die de wetenschap in deze relatie plaatsten, was in de negentiende eeuw scherp: de wetenschap moest waardenvrij, neutraal, objectief zijn. Vooronderstellingen, door geloofsopvattingen aangereikt zouden beperkend en verduisterend werken op het wetenschappelijk onderzoek.

^lOOJAARVRtJEtmtVERSITEIT

m

tDiiSHSAwn

Opmerkelijk is, dat in onze tijd de bezinning op waarden en normen in de wetenschap wel aandacht krijgt in brede kring. De opvatting, dat een neutrale benadering de enig juiste is en dat deze mogelijk zou zijn, is achterhaald. Ook in de wetenschap gaat men van bepaalde uitgangspunten uit, of deze nu ontleend worden aan het Christendom, het humanisme of aan het marxisme of welk -isme dan ook. Het spreekt vanzelf, dat aan de VU daarover op een andere wijze wordt gesproken dan in 1880. Zo is, na veel overleg, de doelstelling van de VU in 1971 opnieuw geformuleerd: „De universiteit stelt zich ten doel, overeenkomstig de grondslag van de vereniging al haar arbeid in gehoorzaamheid aan het Evangelie van Jezus Christus te richten op het dienen van God en Zijn v^ereld." De studenten Leo Fortman, V. H. Rutgers en P. A. Diepenhorst gaan uit rijden met koetsier en palfrenier.

In de verhouding tussen de Vrije Universiteit en haar achterban is intussen veel veranderd. Daarin hebben verschillende factoren een rol gespeeld. Rond het sterfjaar van Kuyper (1920) was de emancipatie van de kleine luyden voltooid. Er bestond een grote voldaanheid over het bereikte. In de gereformeerde kerken manifesteerde zich dit in een zeker triomfalisme: de eigen organisaties bloeiden en er werd met dit volksdeel rekening gehouden. In zekere zin was de emancipatie doorgeschoten: de afstammelingen van de kleine luyden kwamen naar verhouding veel voor op belangrijke posten in de maatschappij en op politiek gebied. Tegen deze „es-ist-erreicht-mentaliteit kwamen ook protesten, o.a. van een beweging rond ds. Buskes, die al voor de Tweede Wereldoorlog stelling nam tegen de politiek van Colijn en zich afkeerde van de verworvenheden die door de volgelingen van Kuyper in stand werden gehouden. Een tweede aantasting van de zelfverzekerdheid onder de Gereformeerden vond tijdens de Tweede Wereldoorlog plaats: een grote groep gemeenteleden en predikanten verliet de kerk onder leiding van professor Schilder. Deze kerk heet nu de Gereformeerde kerk Vrijgemaakt. Vooral deze gebeurtenis heeft tot een heroriëntering en een wat bescheidener opstelling in de jaren daarna bijgedragen. In het boek van Hendriks staat deze verandering schematisch als volgt weergegeven: Het zelfbeeld van de kleine luyden:

De ontwikkeling in het zelfbeeld van de kleine luyden in de loop van hun emancipatieproces.

voorfase marginaal

fase 1 en 2 „de kern"

fase 3 vervagende cirkels

fase 4 herintegratie

maatschappelijk minderwaardig

de „ s c h o o n ste" grondtoon

de enige

één bevolkingsgroep naast andere

„geestelijk" uitverkoren

de meest zuivere kerk

de ware kerk

grondtoon

een kerk in de rij

Een andere factor in de ontwikkeling van de VU, waardoor verschuivingen plaatsvonden, was de geweldige groei na 1945: voor de leden van de vereniging werd het gebeuren ondoorzichtig; men kon de ontwikkelingen niet bijhouden, omdat zete technisch of te ingewikkeld waren geworden. De VU groeide in deze jaren uit tot een volle- * dige universiteit inclusief de studie in de medicijnen, waarover vanaf het begin al was gesproken en waarvoor grote bedragen waren bijeengebracht, onder meer door de VU-busjes, die in de gezinnen werden geplaatst. In 1948 werd het recht op overheidssteun erkend en deze werd langzamerhand groter, tot in 1968 de VU voor 100% werd betaald uit overheidsgeld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen