VU Magazine 1980 - pagina 109

m magazine 19 grote overtuigingskracht sprak tot de verbeelding van een lager geschoolde massa. Net als Soekarno wordt hij gerekend tot ée„solidarity-makers", mannen met een charismatisch leiderschap. In Sjahrirs groep ging het intellectueler toe. Met Hatta rekent men hem tot de „administrators". Beide typen hadden elkaar tijdens de revolutie dringend nodig. De latere PSI werd vrijwel uitsluitend door „administrators" geleid. Juli 1946 werd de foto op de vorige pagina genomen van de Volkslaskar Pesindo(Pemuda Social is Indonesia), de militante jeugd-organisatie van de partij van Sjarhir en Sjarifudin die twee jaar later, in de Madiun-affaire vernietigd zou worden.

Kans voor (sociaal-) democraten Een historische kans om geschiedenis te maken krijgen de Nederlandse sociaal-democraten, (trouwens alle Nederlandse democraten) wanneer Sutan Sjahrir kans ziet om de verhoudingen binnen de pas geproclameerde Republiek drastisch in democratische zin te wijzigen. Hij krijgt het voor elkaar dat het Indonesische kabinet geen verantwoordiging schuldig zal zijn aan de president maar aan het (voorlopige) parlement, het

KNIP. Formeel wordt de macht van Soekarno daarmee fors teruggedrongen. Op 16 oktober '45 vormt het KNIP een werkcomité, waarvan Sjahrir voorzitter wordt en Sjarifudin vice-voorzitter. Bij die gelegenheid wordt deze foto gemaakt. Soekarno en Hatta treden naar de achtergrond, ai kunnen ze niet gemist worden als symbolen, maar twee sociaal-democraten, die met de beste wil ter wereld niet beticht kunnen worden Japanse marionetten te zijn geweest, treden nu naar voren. Wertheim claimt Sjahrir enkele dagen later te hebben gesuggereerd de Indonesische republikeinse regering tot een verklaring te brengen waarin duidelijk gemaakt wordt, dat de republikeinse regering prijs stelt op Nederlands kapitaal en \nte\\ect.„Kennelijk heeft Sjahrir vertrouwen in de mogelijkheid van samenwerking tussen een door socialisten geleid Nederland en een eveneens door socialisten beheerst Indonesië", is de indruk van Wertheim. „In van Mook ziet hij een vertegenwoordiger van socialistisch Nederland. Blijkbaar beseft hij niet dat Man Mook, met zijn grote kennis en snel verstand, toch in feite in de eerste plaats een paternalistisch regent in grote stijl is".

Op 30 oktober 1945 legt het Werkcomité KNIP een voorstel voor een meerpartijensysteem aan de regering voor, dat snel wordt goedgekeurd en op 14 november 1945 ontslaat Soekarno zijn eerste (presidentiële) kabinet. Sjahrir krijgt opdracht een parlementair kabinet te vormen. Zonder dat de grondwet, waarmee men van start was gegaan werd gewijzigd, was-aldus Jone Bos-de Amerikaans-presidentiele opzet in Europees-parlementaire richting omgebogen. Had van Mook door wat er gebeurde? Men krijgt de indruk van niet. Hij bericht de volgende dag aan Logemann (ministervan Koloniën) de politieke ontwikkeling in het republikeinse kamp „uitermate verward" te vinden en gewaagt van een „soort paleisrevolutie". Het diezelfde dag optredende kabinet-Sjahrir verklaart bij de start evenwel : „Nadat de Regering van de Republiek Idonesia vele zware beproevingen en toetsingen glansrijk heeft doorstaan in de eerste fase van haar taak om zich staande te houden, voelt zij dat thans de tijd is gekomen, om verscheidene noodzakelijk geworden handelingen te verrichten, teneinde de opbouw van de staat in overstemming te brengen met democratische beginselen." Van Abdulkadir (fndonesisch officier, die aan geallieerde zijde vocht) krijgen de Nederlanders 16 november al een rapport waarin staat: „Het Kabinet is duidelijk democratisch socialistisch gezind en bestaat uit zakelijk ingestelde personen, die het volle vertrouwen genieten van de verschillende intellectuele groepen en de landsdienaren, ook van het merendeel van de studenten." Even juist is wat hij daarna mededeelt: „Gemist worden echter mensen van de „beweging". Het kabinet kan niet bogen op een „motor" als Soekarno, die voor de kleine man nog steeds blijft de „Bapa Marhaen" en de afgod van de jeugd, die met zijn welbespraaktheid de massa weet te begeesteren. Zal Soekarno t.g.t. geen genoegen nemen met de hem toebedeelde plaats in de staat - die van symbool en eenheid - dan bestaat er gerede kans dat hij als opposant zich laat gebruiken door de P.K.I. (de communistische partij) en de pemoeda's. Als opposant is hij gevaarlijker dan als leider".

Het eerste gesprek

De Britten vinden dat Nederland met Soekarno moet gaan praten, maar Den Haag prakkizeert daarover niet. Toch ontmoet Van Mook Soekarno

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen