VU Magazine 1980 - pagina 455

KI MAGAZINE 21

Bevrijdingstheologie een uitdaging door dr. Roelf Haan De theologische taal is (in Latijns-Amerika) pijnlijk konkreet geworden; zij klinkt ongewoon en irriterend. Miguez Bonino Met het eredoktoraat aan José Miguez Bonino verbindt de VU haar naam voor de tweede maal aan die van een Latijnsamerikaans kerkleider. Na aartsbisschop Helder Camara, is nu de beurt aan Miguez, methodistisch predikant in Buenos Aires, hoogleraar aan ISEDET, Instituto Superior Evangélico de Estudios Teológicos, waar ik het voorrecht heb een collega van hem te zijn. In plaats echter van uit te weiden over de talloze junk ties van deze V U-doktor op kerkelijk, maatschappelijk en wetenschappelijk terrein, plaatselijk, nationaal, kontiiientaal en in de wereldoecumene, voel ik me liever VU-deelnemer, en vraag mij af: wat betekent deze geste jegens Miguez Bonino, ISEDET, het Latijnsamerikaanse protestantisme, en eindelijk en eigenlijk: de Latijnsamerikaanse theologie, voorde Vrije Universiteit zelf? Het is duidelijk dat dit eredoktoraat luister bijzet aan het VU-feest. Maar ik hoop dat (dien die hier bijzitten ook luisteren naar Latijns-Anierika, dat wil zeggen met al die verdrukten op dit kontinent met wie wij vanuit Nederland ekonomische relaties onderhouden. Een verbinding die het tegendeel is van verbondenheid. Miguez is Latijnsamerikaans theoloog; kortgezegd: bevrijdingstheoloog. De titel van een van zijn boeken maakt duidelijk waarom het gaat: Doing theology in a revolutionaiy situation (Theologisch handelen in een revolutionaire situatie, 1972); het krijgt in het Nederlands (Kok, Kampen 1975) de titel Theologie van verdrukten. Een boodschap uit LatijnsAmerika (het citaat hoven deze ajlevering is - verbeterd - van p. 80), terwijl de Spaanse versie (1977) in hef bijzonder typerend is voor de auteur: Het geloof op zoek naar effectiviteit. Miguez wil met dit boek ,,op de buitenlandse markt" een interpretatie bieden van wat er in de eerste periode van de jaren zeventig in de Latijnsamerikaanse theologie op gang is gebracht. Niettemin zegt hij in zijn voorwoord dat hij hiervoor een grote aarzeling heeft moeten overwinnen: de theologie van de bevrijding vertoont de tendens op de Noordumerikaans-Europese markt een nieuw kon-

sumptieartikel te worden; ,,dat is de re- Comblin die een vooraanstaand Latijnsden waarom ik met enige tegenzin en een amerikaans theoloog is geworden, (The gevoel van onbehagen wéér een boek Church and the National Security State, toevoeg aan de duizenden bladzijden in New York 1979), ,,niet in de conventiode vorm van artikelen, boeken en dis- nele, subjectieve, religieuze zin van het sertaties welke reeds het licht zagen". woord, maar een bekering van mijn ,,Aan de andere kant", gaat hij echter hele bestaan - mijn denkproces, mijn voort, ,,brengen de afgrijselijke gebeur- normen, mijn levensopvatting, en tenissen die in Chili (we moeten intussen vooral mijn prioriteiten". Intussen is de toevoegen: Argentinië, BoUvia-RH.j bevrijdingstheologie, aldus Comhhn. plaats vinden ons - als dat nodig is - op een vernieuwing die het veiligheidsgepijnlijke wijze in herinnering dat de strijd voel van vele traditionele theologen bevoor de bevrijding van de volkeren van dreigt. Zij vinden dus een methode om Latijns-Amerika (en geheel de Derde zich ertegen te beschermen; deze komt Wereld) nog even dringend is als altijd, steeds op hetzelfde neer: het hevrijmaar dat het een lange weg is, geplaveid dingsbegrip wordt eerst afgeleid uit het met lijden, offers en dood''. De vraag die theologisch systeem zelf en teruggewij ons hebben te stellen is: hoe reageren bracht tot de logische verbindingen met wij aan VU-zijde op Miguez' .,tegenzin dat .systeem. ,,Bevrijding" zegt dan dus en onbehagen"? Wat zijn onze aarzelin- niets méér dan dat wat reeds in het ganggen bij het verlenen van dit eredokto- bare systeem lag opgesloten. De cirkel raat? vormt een perfect geheel, dat door het Ik meen dat bij vele van onze theologen kontrakt met de realiteit niet meer kan in de grond van een defensieve, apolo- worden verstoord. getische houding sprake is wanneer zij Comblin is de eerste om toe te geven dat het hebben over ..de bevrijdingstheolo- het de ,,bevrijdingstheologie" in vele opgie". Hier bedoel ik idteruard onze zichten kan mankeren aan een verantgeïnteresseerde en geïnformeerde theo- woorde wetenschappelijke en bijbelexelogen. Latijns-Amerika wordt met sym- getische onderbouw. ,,Maar als ik dez.e pathie aangehoord, maar wel worden theologie vergelijk met de andere theoeerst de spelregels vastgesteld: die van logie ën die haar vandaag bestrijden, dan de Europese akademische orthodoxie, worden ,,geliji^' en ,,ongelijk" onmidwaarbinnen de bevrijdingstheologie zakt dellijk duidelijk". Die andere theolovoor een examen volgens criteria . .. die gieën bewaren het stilzwijgen omtrent de hare niet zijn. Is zij niet ,,eenzijdig"? het grote probleem van onze tijd: de Kan men niet eens precies uitleggen hoe overheersing van de hele wereld door een men met ,,marxistische" begrippen kan werken, zonder in het,,materialisme" te kleine minderheid, die haar onderwerpen vervallen dat daar toch eigenlijk onlos- aan de valse god van de ekonomische makelijk mee verbonden is? Het is alsof expansie, met de medeplichtigheid van men in Europa zich ergens een ,, residu'', de Westerse kuituur en de Westerse kereen , .reserve", of om met Schuurman te ken. Volgens de Schrift is de vijand van spreken. ,,een stormvrije z.one" wil God niet de atheïst, - dat is een ongevoorbehouden, zodat men niet volledig vaarlijke dwaas - maar de afgod. De valin de diskussie zal worden betrokken. se profeten waren zij die een onjuist geHet is gemakkelijk, heej't VU-doctor bruik van de traditie maakten en de afHelder Camara gezegd, in het buiten- goden van hun tijd niet ontmaskerden. land begrip te vragen voor de armoede: Het onderscheid tussen goede en slechte daarvoor wil men altijd wel ,,hulp" ge- theologie ligt in spreken of zwijgen. ven. Het wordt pas moeilijk wanneer we Daarom stelt Miguez aan de kritiek (dus van Europa vragen het uitbuitingska- ook de Europese) op de bevrijdingsrakter van deze armoede te erkennen: theologie een voorwaarde: dat zij deel dan komt men immers zelf in het geding. uitmaakt van de zelfde inspanning, die Europese (ex-) Latijns-Amerika-gangers het project niet destabiliseert (die Latijnonderdrukkingstechniek.') spreken vaak van hun bekering van de samerikaanse liberale akademische traditie waarin zij of neutraliseert, maar verdiept. Nemen waren opgevoegd. ,,Het was een beke- we die uitnodiging aan? ring", zegt de Belgische pater José

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen