VU Magazine 1980 - pagina 210

1 ^ magazine 32 aan het in kaart brengen van de diverse denkrichtingen. Het idee voor het boek ontstond december 1976 toen Woidring een referaat hield over ,,calvinisme en sociologie" bij een congres van de Nederlandse sociologische en antropologische Vereniging fNSAV). In een gesprek met Kuiper over dit referaat ontwikkelde zich het plan voor een gezamenlijke publikatie over deze materie vanuit een bredere probleemstelling. Kuiper vanuit historisch-sociologisch gezichtpunt (zoals hij ook deed in zijn dissertatie; ,,De Voormannen" (zie VU-magazine september 1972) en Woldring vanuit wijsgerig-sociologisch gezichtspunt. De vraag die hen bezighield was welke bijdrage de protestanten van de 19e eeuw aan het sociale denken, o.a. aan het sociaal-wetenschappelijke en het sociaal-wijsgerige denken hebben geleverd. Over de hoofdtrekken van het boek merkt dr. i^uiper in gesprek met VUmagazine op: ,,We ontdekten dat ze op de een of andere manier toch allemaal maatschappijkritisch zijn. van conservatief tot radicaal, met 'n hele brede reformistische stroom daa,rbinnen. Vervolgens dat het erg boeiend zou zijn om de invloed van het behoren tot de hervormde dan wel de gereformeerde wereld op de inhoud van het sociale denken van de betrokken auteurs te ontdekken. En daarna tot een consequente vergelijking over te gaan van die denkbeelden, waarbij dan zowel de verschillen als de overeenkomsten interessant zijn."" Anema (geref.) werd met Gerretson (hervormd) vergeleken. En de kring rond Dooyeweerd met die rond Banning en Kruijt. En wat betreft het heden het tweetal Hoogendijk en Goudzwaard (geref.) met Boerwinkel en Ter Schegget (hervormd). Met de geestdrift van de ware verzamelaar spreken beide auteurs VU-magazine wervend toe over hun Baedeker van protestantenland. VU-magazine krijgt visioenen van hartstochtelijke vlinderverzamelaars die met hun vangnet joegen op alles wat rondfladderde op het reformatorisch erf en die verheugd waren met elk exemplaar, ongeacht wat hij had gedacht. Met enige trots tonen ze thans hun veelkleurige vitrine, alle denkers zorgvuldig besproken en ingedeeld. En zo vindt de rode Ter Schegget zich thans opgeprikt in de afdeling ,,hervormd"', waarin men ook de donkere tinten van ultra-con-

servatieve Gerretson mag bewonderen. Js dat allemaal ,,familie""'.' Kuiper: ,,We hebben met enig welgevallen bij de meest uiteenlopende schrijvers genoteerd dat zij zich allen gereformeerd of reformatorisch willen noemen"". Woldring: ,,Neem Ter Schegget, die zichzelf gereformeerd theoloog noemtl' Kuiper: ,,Er zit altijd "n beroep in op de reformatorische traditie. Heel typerend is dat men zich telkens op de Reformatie beroept in zijn maatschappij-kritiek. Ook Banning doet dat op zijn manier. Maar ook als men soms conservatief is. ontleent men zijn opvattingen aan de gedachte dat God boven alles staat, dus ook boven koningen. P2n zo kon Groen het dus over ,,de gekroonde rover"' hebben"". De auteurs hebben de beschreven reformatorische denkers niet los willen zien van de belangrijkste denkrichtingen van hun tijd. Kuiper: ,,Omdat een van onze problemen altijd is geweest dat de mensen vooral in hun tegenstellingen werden beschreven, hebben we ze niet alleen in hun gemeenschappelijke oorsprong van het Nederiands protestantisme met elkaar vergeleken, - dat gebeurde vrijwel nooit - maar ook tegen de achtergrond van het NIET-reformatorisch denken in Nederland en Europa. Wat we geprobeerd hebben, is ze te schetsen als deel van het P^uropese en Nederlandse denken. Woldring: ,,Heel belangrijk 1 Als je ze

uit de beperkte omgeving van protestants Nederland haalt - zeg maar de klieksfeer-enje plaatst ze in eengroot kader van algemeen sociologisch wetenschappelijk denken en de daarin herkenbare stromingen, dan komen ze in een volstrekt ander perspectief te staan. Ik hoop dat men dat een van de verdiensten van dit boek vindt"". Kuiper: ,,Onze bedoeling was om deze zaak zó te beschrijven, dat ,,familieleden"' het konden volgen, maar ook buitenstaanders (wijsgeren, sociologen en zo), die niet tot de reformatorische familie behoren. Ook daarom hebben we het hele familieportret in het kader van een veel bredere kontekst willen plaatsen. Voor katholieken zou het ook erg goed zijn zo'n boek te lezen omdat ze dan misschien "n klein beetje begrijpen hoe de protestanten met wie ze in het CDA samenwerken, in elkaar zitten". Beide auteurs proesten het uit als VUmagazine in overweginggeeft het boek als ondertitel mee te geven: ,,Beste Piet, zo zit dat nou . . . " Want ongetwijfeld zal Steenkamp wel eens in verwarring zijn geraakt bij de bonte verzameling hervormden en gereformeerden wier politiek voorzitter hij thans gaat worden, althans voorzover ze AR of CH waren en thans meegaan naar het CDA. Het verschil in denkstructuur tussen hervormden en gereformeerden heeft de auteurs bijzonder geboeid. Die structuren blijven overeind ongeacht of je nu met een maatschappelijk behoudender denker te maken hebt of "n meer progressief type (het gros van de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen