VU Magazine 1980 - pagina 94

m magazine 4 schuwde de toenmalige president van de Verenigde Staten dat de olielanden het Westen niet in een worggreep mochten nemen. Er staat thans een interventiemacht van 100.000 man klaar voor het geval dat de olielanden om wat voor reden dan ook het in hun hoofd mochten halen de oliekraan dicht te draaien. De Westerse belangen zijn vitaal. In de Oost-West-verhouding was het Midden-Oosten altijd al een brandhaard. Zoals overal ter wereld proberen de twee supermachten hun invloed uit breiden. Het vraagstuk van de wederzijdse achterdocht is immers nog steeds niet opgelost. Maar in het Midden-Oosten schuilt meer dan in andere regio's het gevaar van een direkte konfrontatie.... Een oliestroom loopt heen: een geldstroom keert terug. Soms vindt er roekeloze besteding plaats door de leiders van die landen. Dat is gebeurd in Iran. De sjah wilde het land in korte tijd op doen stoten in de vaart der volkeren. We kennen de gevolgen: het land is volledig ontwricht. In andere landen was de elite voorzichtiger. Daar probeerde men de inkomsten te beleggen. Het gevolg was het probleem van de oliedollars: zwervende kapitalen die het monetaire wereldstelsel ondermijnen. Rond 1990 zal de oheproduktie in het Midden-Oosten niet langer toenemen. Andere bronnen zullen moeten voorzien in de steeds snelier groeiende energiebehoefte. Enorme kapitalen zullen in relatief korte tijd moeten worden gestoken in de energievoorziening. Nu al klagen de oliemaatschappijen dat hun overigens gigantische winsten niet hoog genoeg zijn om de energievoorziening veilig te stellen. Door de snelle groei van het energiegebruik ontnemen we onszelf de tijd om het energieprobleem tot oplossing te brengen. Krisismanagement neemt de plaats in van de politiek...

Kapitalisme en vooruitgang De groei van ons energieggebruik staat niet op zich. Ze is het gevolg van wat we ekonomische groei noemen. De groei van onze nationale produktie (BNP) zal in de komende 20 jaar 2 tot 3% bedragen. Tenminste als de regering haar zin krijgt en de wal het schip niet keert. In het jaar 2000 zal het BNP dan 65-95% gestegen zijn t.o.v. het niveau in 1977. Die groei komt op ver-

Themaweek energieproblematiek \ iin 18 t m 20 maart u o r d t er op dt; \ l een thiiiiaweek OMr df tm-rj^ieprobkniatk'k s;t(irt!anisi.ird. dit Mior icdtrccn toegankelijk K \<\n 's moryens tien uur tol "s middags \ij( mir. De eerste il.iu Murdl de eneriiiepnibk'Miatiek geplaatst in de ijrede prohkniatiek \an de expanderende iKKj^-^eindusiriaiiseerde «ereki. De tueede daj; Hordt {jektken naar oploNsinfien \oor de enerj^ieprobk-matiek. Daarbij « o r d t uit<;e<;aan \ a n ener^iescenario"s De derde daji yaat het om de W en de «eten^ehap in het aljiemcen. V\at kan de \ l -yemeensihap (k)en?

schillende terreinen tot uitdrukking. Zo stijgt het aantal auto's van ± 4 miljoen in 1977 tot ± 6 miljoen in 2000. Het wegennet zal dus ook wel worden uitgebreid. Hetzelfde geldt voor het politieapparaat en de gezondheidszorg. Moeten we de groei niet ter diskussie stellen? De regering vindt van niet. Groei is nodig om onze ekonomische problemen op te lossen, aldus de regering. Laat ons de belangrijkste doelstelling van het sociaal-ekonomisch beleid bezien: volledige en volwaardige werkgelegenheid. In zijn boek ,,Kapitalisme en vooruitgang" beschrijft Prof. Goudzwaard hoe in het Westen de arbeid degenereerde tot een ,,disutility": de arbeid was er slechts om produkten (,,utilities") voort te brengen. Het gevolg was dat men probeerde met steeds minder arbeid dezelfde

Platformprojekt Het lijit in de bedoeling tijdens de themaweek een lan};lopend projekt te presenteren, bedoekl om de \ l-<;enieeiisthap meer blijsend te betrekken bij hel \raa<istuk. dat in de themavveek aan de orde is ijesteld. Hierbij is liedaeht aan een platt'oiniprojekt. Reyehnatiii zonden openbare debatten moeten plaatsiindeii. tussen een aantal mensen uit verschillende «etenschappelijke disciplines. Onderwerp van yesprek is de h()o<;-sjeïndustrialiseerde «erekl en haar ener<;ie-intensie\e produktie en konsumptie. Belanjistellenden VO(M- de theniaueek kunnen inliclitini>en krijgen bij S. de l.ange. \ L-HoofdKebouvN ()A-I7,3.1 tel. l02()i 54 82 66 8/54 84 90 6.

produktie te realiseren. Men streefde en streeft naar arbeidsproduktiviteitsstijging. Een van de gevolgen was wat Marxde ,,vervreemding" noemde. De ontluistering van arbeid in een proces waarin kreativiteit plaats maakte voor de voortbrenging moest wel leiden tot een dieptepunt: de lopende band . . . Eigenlijk is het merkwaardig dat een samenleving die zozeer gebaseerd is op dat ééndimensionale arbeidsethos toch bleef streven naar werkgelegenheid voor ieder die kon en wilde werken: de Westerse samenleving is fundamenteel ambivalent t.o.v. de arbeid. Het zou voor de hand liggen met het oog op de voornaamste sociaalekonomische doelstelling een einde te maken aan de arbeidsproduktiviteitsstijging. Bovendien zou dat in overeenstemming zijn met een streven naar vermindering van energiegebruik. De robot die ons werk overneemt kost immers energie en grondstoffen. Niettemin wordt deze oplossing voor ons energiegebruik en ons werkgelegenheidsprobleem niet vaak gehoord.

Het groeigeloof De regering bepleit dus produktiegroei: als we dezelfde hoeveelheid produkten met minder mensen kunnen maken dan moet er gewoon meer geproduceerd worden zodat toch iedereen werk vindt. We zien hier een kernoorzaak van de energiekrisis: energieverslindende arbeidsproduktiviteitsstijging roept problemen op die met energieverslindende produktiegroei moeten worden bestreden. Niettemin wordt de ekonomische groei in de meeste Westerse landen en ook in het onze gezien als de remedie voor de ziekte die werkloosheid heet. De ekonomische groei is boven elke twijfel verheven en het hoeft geen betoog dat met de Brede Maatschappelijke Diskussie geen diskussie ovdr de ekonomische groei is bedoeld. Aan de Vrije Universiteit willen we de derde week van Maart de ekonomische groei er wel bij betrekken. Aan de hand van energiescenario's willen we uitgangspunten m.b.t. ons produktieen konsumptiegedrag konfronteren met de gevolgen ervan. Scenario's dwingen de feiten onder ogen te zien en maken een keuze noodzakelijk: scenario's zijn instrumenten van de demokratie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen