VU Magazine 1980 - pagina 171

nj ma^adne 37

Niet bij brood cdleen wat dcm wel? •

(•I

óo<x prof. dr. J. van Putten

Niet het hele CDA was verworden tot applausmachine voor minister-president Van Agt. Begin 1980 trad een tegenbeweging naar buiten: de werkgroep „Niet bij brood alleen". Deze werkgroep slaagde er op 15 maart in, evenveel mensen in De Meerpaal in Dronten bijeen te krijgen als er tijdens het CDA-congres in december 1979 waren. Geen geringe prestatie. Daaraan voorafgaand had de werkgroep al een andere opmerkelijke stap gezet. Eind februari publiceerde zij een boekje met als hoofdtitel ,,Daar i^aat het om" en als ondertitel ,,Signalen voor christelijke politiek". Het boekje werd geschreven omdat naar het oordeel van de werkgroep in het beleid van het kabinet-Van Agt het evangelisch perspectief veel te weinig tot uiting kwam. ,,De ,A' van appèl dreigt gedevalueerd te worden tot de ,A' van applaus voor de persoon, voor de machtspositie die wij bekleden. Maar daarmee wordt de christen-democratische politiek gedevalueerd. Ze is er niet allereerst voor het hebben of tot elke prijs behouden van posities, ze is er allereerst voor de mensen in de samenleving." Aldus het ,,Ten geleid e " van M. H. L. Westrate sr., de voorzitter van de werkgroep. Is de geschiedenis bezig, zich te herhalen? Op de dag af dertien jaar vóór de bijeenkomst in Dronten, op 15 maart 1967, verscheen een verklaring van elf antirevolutionairen die zich als

,,spijtstemmers" aanduidden. Zij schreven onder meer: ,,De ARP staat erom bekend dat zij handelt naar haar woorden. Ditmaal sprak zij goede woorden, die samengevat kunnen worden in de leuze evangelische radicaliteit.' De opstellers van de verklaring spraken vervolgens hun teleurstelling uit over de feitelijke gang van zaken tijdens de kabinetsformatie die toen gaande was, en zij vroegen zich af: ,,Is dit de realisering van de leuze: De AR voor kleinen en verdrukten?" Tien jaar later, bij de Kamerverkiezingen van 1977, had het CDA, net als de ARP in 1967, eveneens een in menig opzicht goed programma; onder het motto ,,Niet bij brood alleen"' ging het de verkiezingen in. Desondanks werkten de christen-democraten, evenals in 1967, niet samen met de Partij van de Arbeid maar met de VVD. En evenals in 1967 kwam de realisering van het verkiezingsprogramma in het gedrang en ontstond een protestbeweging. In 1967 werd het protest vooral gedragen door de ,,spijtstemmers" in de ARP en de ,,radikalen" in de KVP. In 1980 zijn het vooral Antirevolutionairen die zich binnen het CDA in kritische zin roeren. Het protest van 1967 heeft niet geleid tot een betekenisvolle koersverandering van de christendemocratische partijen. Bovendien is van de radicale protestbewegingen uit die tijd zo goed

Prof. dr. B. Goudzwaard tussen prof. dr. H. A. M. Fiolet en prof dr. P. Steenkamp op de bijeenkomst van de werkgroep ,,Niet bij brood alleen" op 15 maart in Dronten.

als niets overgebleven. Een aantal spijtstemmers en KVP-radicalen richtten de PPR op. De PPR lijdt, na een aanvankelijk succes, thans een kwijnend bestaan. Andere spijtstemmers verdwenen in het politieke niets of sloten zich aan bij de PvdA. Weer anderen bleven gewoon in de ARP, alsof zij nimmer spijt hadden gekend. De meest opmerkelijke verandering voltrok zich min of meer sluipend: hoe langer hoe meer kiezers lieten de CDA-partijen in de steek. Het zetelaantal in de Tweede Kamer daalde van 69 in 1967 naar 48 in 1972. (In 1977 verwierf het CDA 49 zetels). Een van de meest interessante vragen is, welke toekomst de werkgroep ,,Niet bij brood alleen" tegemoet kan zien. De kans lijkt groot dat ook wat dit betreft de geschiedenis zich zal herhalen. Daarvoor zijn er nu al verschillende aanwijzingen. De meest duidelijke aanwijzing is de manier waarop CDA-voorzitter Steenkamp de werkgroep in Dronten de wacht aanzegde. Steenkamp maakte de werkgroep onder meer het verwijt van ,,elitair optreden" . Dit verwijt had betrekking op de manier waarop de werkgroep met het evangelie omgaat. Steenkamp zou inderdaad kunnen worden nagegeven dat het niet eenvoudig is, de bedoelingen van het evangelie voor de vormgeving van de samenleving anno 1980 precies te achterhalen. Bovendien zijn christenen hierover van de oudste tijden af al zeer verdeeld geweest. Bescheidenheid bij de hantering van het evangelie is dus niet misplaatst. Maar Steenkamp had natuurlijk een andere toon kunnen kiezen, serieus kunnen inhaken op de bezorgdheid die binnen zijn CDA leeft en die onmiskenbaar oprecht is. Maar niet alleen inhoudelijk, vooral ook als machtsfactor rekende Steenkamp met de werkgroep af. ,,Ik vraag mij afofu niet bezig bent, de grenzen van het toelaatbare te overschrijden", hield hij zijn gehoor voor. Hij ziet een partij binnen de partij ontstaan en dat is voor hem onaanvaardbaar. Ook hier zou men Steenkamp kunnen nageven dat wat hij zei niet geheel uit de lucht was gegrepen. Goudzwaard, onmiskenbaar de meest populaire man in Dronten, heeft al meer dan eens met afhaken gedreigd. Is het dus volstrekt ongegrond, groepsvorming rond zijn persoon óók te zien als een mogelijk begin van een georganiseerde uittocht? Maar ook dan had Steenkamp niet zo polariserend behoeven te spreken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen