VU Magazine 1980 - pagina 84

)ffl magame 38

"Ook de ekonomie kent hacor religieuze momenten'

Hetzelfde anders

tematische verklaring van het wereldgebeuren. Vroeger beschreef men de geschiedenis van veldslag lot veldslag. Nu zegt men: die veldslagen zijn niet de oorzaak maar het gevolg van maatschappelijke veranderingen. Dezelfde feiten worden anders geïnterpreteerd.' Aardig is daarbij dat de interpretatie ten tijde van een hoogkonjunktuur anders is dan ten tijde van een iaagkonjunktuur. Hoe komt het dat iedere generatie de geschiedenis herschrijft? Dat is niet zozeer gevolg van het veranderen van de feiten, maar dezelfde feiten betekenen iets anders. Heel duidelijk is dal waarneembaar bij de geschiedschrijving in deze eeuw. Tot voor kort werd de Eerste Wereldoorlog altijd genoemd als een belangrijk gebeuren met talrijke gevolgen voor de dag van vandaag. Tegenwoordig kijkt men veel meer naar het tijdvak daarvóór, van 1873-1896, als belangrijke bron van vele ontwikkelingen in de Derde Wereld, maar ook in Europa. Dal was een belangrijke depressieperiode, die tot grote spanningen leidde: een opkomend industrialiseringsproces, een agressief antisemitisme, voorzichtige start van vormen van fascisme. En dan natuurlijk het koloniseringsproces. Van Roon: ,,Dat laatste is lange tijd heel geïsoleerd bekeken. Maar als je probeert daar een konjunkluurbeeld van op te bouwen zie je de samenhangen veel meer. De Eerste Wereldoorlog heeft bepaalde ontwikkelingen versneld of verscherpt, maar de eerste aanzetten zie je al aan het eind van de vorige eeuw.""

Prof. Namenwirth: ,,Het is opvallend dal over de gehele wereld in de historische wetenschappen een enorme ontwikkeling plaatsvindt van beschrijving naar kwantificering en het statistisch ondersteunen van wetenschappelijk werk. De golftheorie geeft natuurlijk een uiterst sys-

Prof. Namenwirth: ,,De ekonomie is niet van opvattingen los te maken. Hel is niet een op zich zelfstaand gebeuren, hel past in een politiek kader. Het onderscheid lussen hel geestelijke en het stoffelijke dat sterk doorwerkt in het wetenschap-

schijnsel inherent aan het kapitalisme. Maar daar landen op zich belangrijke ekonomische grootheden zijn is het internationale handelsverkeer altijd kapitalistisch, ook tussen communistische en nietcommunistische landen - en communistische landen onderling. Het golfverschijnsel is dus internationaal en de vraag is nu of het ook bestaat in niet-kapitalistische landen. Maar ik acht het zeer wel mogelijk, gezien het kapitalistische karakter van de internationale handel.""

Brenger van boodschap onthoofd De belangstelling voor de lange golftheorieën neemt ook in Oost-Europa sterk toe. Er verschijnen publikaties, er zijn conferenties over; met name in de DDR, Bulgarije en de Sovjet-Unie. Prof. Namenwirth: ,,De Russen hebben Kondratieff, een grondlegger van deze theorie overigens uit de weg geruimd. Als het waar is dat voor een groot aantal jaren een golfbeweging in het ekonomische en sociale leven bestaat, dan is dat een aanwijzing dat de beheersing van de ekonomie en hel sociale leven veel minder groot is dan men zich wel eens voorstelt. Kondratieff is dan ook verbannen omdat hij met zijn theorie impliciet aangaf dat er zich ondanks de planmatige opzet van de Russische ekonomie, bewegingen voordoen die niet beheerst kunnen worden. Dat is een gedachte die hel communistische staatsstelsel ondergraaft.""

pelijk denken is vermoedelijk voorbarig. Tenslotte is het ekonomisch handelen niet animaal, het staat in verband met inzichten, opvattingen en kennis. We moeten dus voorzichtig zijn met het economische te zien als iets heel eigens en geheel verschillend van het godsdienstig leven. Ook de ekonomie kent haar religieuze momenten."

Praktisch gezien Wat worden de praktische toepassingsmogelijkheden van de onderzoekingen naar lange golven? Deze vraag legde VU-magazine voor aan Jan Luiten van Zanden die als student-assistent is toegevoegd aan prof. Derksen bij het ekonomischstatistisch onderzoek. Kunnen bijv. overheidsinstanties van aanbevelingen worden voorzien? Jan Luiten van Zanden: ,,Ik ben ervan overtuigd dat er eerst nog veel meer aan de theorievorming moet worden gedaan, voordal je over konsekwenties van de lange golftheorie voor een beleid kunt spreken. Dat zou nog veel te weinig gefundeerd zijn. Wel hopen we tot een kwantitatieve uitspraak over de relatieve betekenis van verschillende beleidsmaatregelen te komen, met name de genoemde over-/of onderschatting van bepaalde maatregelen.'" V

Mysterieus? Bij de golfbewegingen, die meestal veertig tol vijfig jaar duren, hoeven we waarschijnlijk niet te denken aan een bovennatuurlijk verschijnsel. Toch dringt zich de vraag op, waarom ze een zelfde tijdsduur hebben. Prof. Namenwirth: ,,Wij staan voor de reusachtige taak om de lengte van die golven Ie verklaren. Misschien zijn bevolkingscijfers daarbij onmisbaar. Ik ben er niet zeker van en niemand is er zeker van."" EST •

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen