VU Magazine 1982 - pagina 109

Informatie-revolutie op komst Volgens McLuhan verbrokkelde het Romeinse Rijk o.a. omdat de islamieten de aanvoer naar Rome iiadden afgesneden van een voor liet functioneren van de bureaucratie onmisbare grondstof: papyrus. Dat werd schaars toen de aanvoer uit de Nijideita stopte. En daarmee begon een vooreen centralistisch bestuur onmisbaar informatiesysteem te haperen. IVIcLuhan in „IVIens en Media" (1964): „Het Romeinse centrum stortte ineen tegen de vijfde eeuw na Christus, terwijl wiel, weg en papier slonken tot een schimmig schema van oude macht." Boeiend is het de geschiedenis van de mensheid te bezien vanuit het gezichtspunt van de informatietechnologie. Het papyrus verdween en kwam nooit meer terug. Zowel Byzantium als de Middeleeuwen waren daarna sterk aangewezen op schaars en duur perkament als vervangingsmiddel. Daarna drong Chinees papier door naar Europa als grondstof voor transportabele „kunstgeheugens". Maar de grootste informatierevolutie werd ingeluid door de boekdrukkunst, die informatiecentra voor grotere bevolkingsgroepen toegankelijk maakte en daarmee begon te knagen aan de informatie- en machtsrelatie tussen ,,mondigen" en,,horigen". Wittenberg was een klein plaatsje van slechts 2.300 inwoners toen Luther in 1517 zijn met de hand geschreven stellingen aan de kapeldeur spijkerde. Toch was — naar verluidt — binnen een maand over heel Europa bekend dat een geleerde Wittenbergse monnik protesteerde tegen de aflaat. Her en der hadden drukkertjes Luthers kritische gedachten verspreid. Een nieuw communicatiemiddel hadz'n intrede gedaan en de gevolgen van deze technologische ontwikkeling waren ingrijpend. Als we de voorspellingen mogen geloven, die thans her en der worden geuit, staan we thans aan de vooravond van een nieuwe informatierevolutie vergelijkbaar met de uitvinding van de boekdrukkunst en die — net als deze technische ontwikkeling — het leven van elk mens zal raken. We gaan toe naar de

informatiemaatschappij of de computersamenleving, klinkt het alom, ook in de VU-gebouwen. De chip zal ons leven ingrijpend beïnvloeden. En er wordt over gepraat zowel met koortsachtige opwinding over de fantastische mogelijkheden als met duidelijke huiver omdat niemand zich precies een voorstelling kan maken welke de gevolgen zullen zijn. Voorlopig is de vrees dat de chip meer banen zal vernietigen dan welke solidariteitsheffing ooit kan scheppen, het meest in het oog springend. En zal het lukken de democratie te redden met miljoenen verbitterden die zich als afgedankt beschouwen?

Vereenzaming Waarneembaar is ook de vrees voor een toenemende vereenzaming van de mens. Op een lezing vorig jaar voor de VU-Vereniging wees prof. dr. ir. J. H. van Bemmel daarop. „De eeuw van de communicatie noemt men onze tijd. Schrijnend is daarom de conclusie dat eenzaamtieid nog nooit zo groot was." De noodzaak dat mensen elkaar ontmoeten en leren kennen neemt in een op micro-elektronica draaiende organisatie in ieder geval af. Beduchtheid is er ook voor verschuivende machts-

i-t'

\

f .A

^x

• ^

\

\

'

Boven: prent over 'n vroegere revolutie. In het in 1500 te Lyon uitgegeven Dodendans komt deze vroegste afbeelding voor van een drukkerij.

de PTT en directeur van de Rijks Kantoormachine Centrale midden in de praktijk zit. Prof. Van Oorschot was een van de sprekers op het symposium „War with the chips?" dat 18 januari georganiseerd werd door de Economische Faculteit. Dirk de Hoog brengt verderop in dit nummer een verslag uit van deze dag. Een tweede aanleiding om aandacht aan de chips te besteden is de VUSA-cursus: „Gaan de chips de maatschappij veranderen?", die eind van deze maand begint en bij de opzet waarvan prof. Van Oorschot de centrale rol speelde. Vijf avonden lang is deze cursus te volgen in Amsterdam, Den Haag, Zwolle en Utrecht. Op zaterdag 26 juni wordt deze VUSA-cursus afgesloten met een gemeenschappelijke werkdag (met demonstraties) op de Vrije Universiteit. VU-Magazine nam alvast kennis van de syllabi, die de cursisten krijgen toegezonden. Een voorproefje daaruit geeft een idee wat er onder andere aan de orde komt de komende maanden. Het vraagteken achter de naam van de VUSA-cursus kan overigens al wel worden weggestreept. Welke verschillen van benadering ook aan de dag zullen treden in de cursus, over een ding zijn de docenten het volstrekt eens: de gevolgen van de chips zullen ingrijpend zijn. Het gaat hier om iets dat in de cultuurgeschiedenis vergeleken moet worden met de boekdrukkunst of de auto. In die orde moet waarschijnlijk worden gedacht.

Onder: Reconstructie van de werkplaats van Gutenberg in het Gutenbergmuseum.

Symposium „War witt) the chips?", was de titel van een symposium dat de economische faculteit van de VU 18 januari organiseerde over de maatschappelijke gevolgen van deze vinding. verhoudingen. Zal het effect van de chips zijn dat De titel was ontleend aan een in 1936 door de Tsjech steeds meer macht geconcentreerd zal worden (Or- Karl Capek geschreven boek „V\lar with the newts", well's ,,1984" duikt in menige beschouwing op) of waarin beschreven wordt hoe salamanderachtige biedt de chip juist grotere mogelijkheden tot sprei- wezens, newts genaamd, getraind werden tot het dingvan macht? verrichten van menselijke arbeid. De newts werden „Het enig zel<ere is: „onzekerlieid", is de mening van echter steeds talrijker en intelligenter en op het laatst prof. dr. J. van Oorschot, buitengewoon hoogleraar dreven ze zelfs de mensen de bergen in. in de ,,bestuurlijke informatica" aan de VU, die als Dirk de Hoog schreef voor VU-Magazine het volgendirecteur van het,.Directoraat Automatisering" van de verslag van dit eendaagse symposium. 99 vu-Magazine 11 (1982) 3 (maart)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen