VU Magazine 1982 - pagina 464

moet dan maar. Het gaat mij erom, dat ik eerst een zuiver beeld van die beweging krijg. En daarna wil ik er wel mijn visie opgeven. Ik vind Hare Krishna een heel serieuze beweging, al zijn er enkele dingen die ik er griezelig vind. Dat steek ik ook niet onder stoelen of banken. Maar ik presenteer dat niet op de manier van Van der Land: zwartwit."

Inhoudelyke afkeer VU-Magazine: Zijn kritiek is ook gericht op de wetenschappelijke „objectiviteit" in de aanpak van het verschijnsel, die u en andere onderzoekers er op na houden. Men laat zich, naar zijn overtuiging, daarmee spannen voor het karretje van de propaganda ten behoeve van ,,sekten". Kranenborg: ,,Dat is zijn conclusie, ja. Maar je kunt deze bewegingen alleen~maar genuanceerd benaderen, wanneer je je eerst nog wat onthoudt van een oordeel. Voor Sipke en de zijnen geldt heel sterk: wie niet voor ons is, is tegen ons. En stel je één kritische vraag over hun benadering, dan heet je meteen ,,scientoloog". Tja, daar kan //f niet mee werken. Het is bovendien niet zo, dat ik me alleen laat „voorlichten" door de ,,sekten". Je vergelijkt en beoordeelt zo'n groep als Hare Krishna ook aan de hand van wat je door eigen studie weet van bijvoorbeeld de Bhagawad Gita. En dan zie je dat de groep ook past in de traditie van het hindoeïsme. Maar ik denk dat het veel interessanter is om de vraag van Sipke van der Land omgekeerd te stellen: waarom is hij eigenlijk zo fel tegen dergelijke bewegingen? Wat bezielt iiem — om de titel van één van zijn andere boekjes te gebruiken — in zijn meer dan felle bestrijding? Ik denk dat het antwoord op die vraag samenhangt met zijn eigen theologische standpunt, dat hij in „De hersenspoelers" overigens niet zo duidelijk uitspreekt. Hij is fel tegen, omdat het allemaal ,,onchristelijl< is. Hij neemt ook steeds de soortgelijke christelijke bewegingen in bescherming, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Kaj Kollen. Die schrijft ook over „sekten",doet dat ook zeer kritisch, maar is duidelijk niet christelijk. Kollen schrijft dus ook heel open en kritisch over Billy Graham en Youth for Christ. Dat zul je bij Van der Land niet tegenkomen." VU-Magazine: Dus in feite laat Van der Land zich leiden door een intioudelijl<e afkeer van dergelijke, Oosters georiënteerde bewegingen, terwijl hij het doet voorkomen, alsof het hem voornamelijk gaat om de objectieve gevaren, de onvrijwilligheid en de hersenspoeling. Kranenborg: ,,Als je kijkt naar groepen als ,,Youth with a mission" en dergelijke, dan zie je dezelfde vormen van recrutering en groepsbinding. Hijme Stoffels schrijft in het laatste nummer van ons tijdschrift „Religieuze bewegingen in Nederland" over de „Navigators". Hij doet dat heel zakelijk, maar zó dat je toch denkt: wat is het verschil? De processen die elders gelaakt worden kom je in de evangelische groepen ook tegen. Er zijn heel duidelijk gelijksoortige kenmerken. Het is op zichzelf een heel respectabel standpunt van Van der Land als hij zegt: ik kies voor deze christelijke-evangelische hoek. Maar van daaruit kijkt hij naar de andere bewegingen. En daarom is hij fel tegen." VU-Magazine: En wat bij de niet-christelijke bewegingen ,,propaganda" en ,,hersenspoeling" wordt genoemd, heet bij de christelijke jeugdbewegingen 422

Sipke van der Land, presentator van onder meer de serie „Niet te geloven" (NCRV)

,,evangelisatie" en „bekering". Maar het bezwaar is dan, dat hij niet met open vizier strijdt. Want hij valt ze niet aan op de inhoud, maar op een heel ander punt, namelijk dat van de praktijken en de vermeende gevaren daarvan voor de geestelijke gezondheid. Kranenborg: ,,Dat is waar, ja. En dat speelt nog op een ander punt dat hij onderbelicht. Het deprogrammeren heeft wel degelijk een Bijbelse achtergrond; en dat brengt hij niet duidelijk naar voren. Het is niet voor niks dat de meeste deprogrammeurs, óók degenen die hij noemt, „fundamentalistischie" christenen zijn. Voor hun is het deprogrammeren een methode om, als 't ware, de Bijbel te verdedigen. Toen een fragmentvan dat deprogrammeren op de tv getoond werd zag je, dat er met de Bijbel in de hand gewerkt werd. Maar dat wordt in dit boek van Sipke van der Land niet uitgesproken."

VeMslag om de geest VU-Magazine: Hij ontkent het zelfs. Hij zegt: we zetten ze „terug op nul". Het gaat er niet om ex-sekteleden een nieuw geloof aan te praten, om een nieuwe bekering, maar om het teruggeven van hun vrije wil, hun vrijheid van denken en handelen. Maar in feite meet hij dus met twee maten. Kranenborg:,,Inderdaad. Het opvallende is bij voorbeeld dat de religieuze beginselen van de bewegingen worden onderuit gehaald, maar dat de Bijbel serieus wordt genomen. Nou vind ik dat laatste persoonlijk natuurlijk een goed standpunt, maar deze werkwijze is dus wel iets anders dan een ,,objectieve", puurtechnische methode om de hersenspoeling te „neutraliseren " e n niets meer dan dat!" Een ander bezwaar dat ik tegen Van der Lands aanpak heb is, dat hij klachten, die tegen ,,sekten" worden ingebracht, niet werkelijk op hun waarde beoordeelt. Je moetje toch afvragen: waar komt zo'n klacht vandaan, wat zit er achter en hoe is, bij voorbeeld, de relatie tussen de klagende ouders en het kind dat in zo'n beweging zit. Dat komt nou nooit aan de orde in die SOS-groep (Samenwerkende Ouders Sekteleden - VU-M.) en dat komt ook niet boven tafel bij Sipke van der Land. Hij legt zich gewoonweg neer bij de opvatting: ouders weten altijd wat het beste is voorhun kind. Ik deni< niet dat veel jeugdwerl<erst)em dat nazeggen. ' Die kritiekloze benadering van de rol van de ouders gaat zover, dat zelfs het ontvoeren van sekteleden uit hun gemeenschap en het „ cfeprogrammeren ", tegen de wil van het slachtoffer in, wordt goedgepraat.

Overeen l(omsten tussen oosterse en christeliil( getinte bewegingen, ooit in de manier van handel drijven; boven de winl<el van Bhagwan, onderde nering van een evangells d i e beweging. (Foto's Nico Terpstra)

vu-Magazine 11 (1982) 12 december 1982

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen