VU Magazine 1982 - pagina 275

Paramaribo omstreeks 1850

geschiedenis van het manuscript kan verhelderen waarom er in Nederland nog steeds aan „bewustwording" moet worden gedaan. Koningin Beatrix claimde recentelijk in Washington dat wij een volk zijn van dominees en schoolmeesters. In de dagen dat Lammens naar Suriname trok, stonden de Hollanders evenwel niet als zodanig in de wereld bekend, maar integendeel als een volk dat bespreekt en vermaand diende te worden. Met name in Britse ogen was dit het geval. Tijdens de Franse tijd hadden zij Nederlands koloniën ingepikt en daarbij hadden zij een scherp inzicht verworven in de manier waarop Nederland deze gebieden placht te bestieren, zowel in Oost als West als aan de Kaap. Gemeten naar de internationale maatstaven van die tijd, gedroegen de Hollanders zich niet bepaald als een gidsland. Als Napoleon in 1915 bij Waterloo definitief verslagen is,^ wordt in het Verdrag van Parijs bevestigd dat Nederland zijn koloniën (op o.a. de Kaap na) kan terugkrijgen op één voorwaarde: Nederland moet zich verplichten mee te doen aan de bestrijding van de transatlantische slavenhandel. Weinig keus hebbend, stemt Nederland toe. Als het Nederlandse gezag terugkeert in de Molukken, leidt dat prompt tot een opstand (1817) omdat op allerlei

VU-Magazine 11 (1982) 7 en 8 juli-augustus

punten de klok weer teruggedraaid wordt tot voor de Franse tijd. In de Kaapkolonie begint het spektakel tussen Hollandse boeren en Brits gezag omdat daar de positie van de slaven verbeterd gaat worden (het zal tenslotte leiden tot de zgn. ,,Grote Trek" als de slavernij geheel wordt afgeschaft). Hoe het toeging in Suriname nadat het Nederlands gezag er is teruggekeerd, lezen we thans bij rechter Lammens, die in 1816 naar Paramaribo wordt gezonden als lid van het Hof van Civiele Justitie. Lammens is dan 49 jaar; de in Vlissingen geboren jurist heeft dan al een hele loopbaan achter de rug. In de Franse tijd was hij ondermeer maire in Axel en Vlissingen. In Suriname wordt Lammehs al spoedig president van het Hof van Civiele Justitie. Tot de diverse functies die hij in Suriname vervulde hoorde ook een lidmaatschapvan het gemengd Brits-Nederlandse gerechtshof tot wering van de slavenhandel dat in 1819 was ingesteld ter uitvoering van de voorwaarden waaronder Nederland Suriname van Engeland terugkreeg. Volgens Van Dantzig in „Het Nederlandse aandeel in de slavenhandel" (1968) heeft dat gemengde gerechtshof in Suriname nooit erg goed gefunctioneerd, vooral ten gevolge van spanningen tussen gouvernement en Engelse rechters.

Met rechter Lammens schoof Nederland in ieder geval geen magistraat in het hof, die met hart en ziel de bestrijding van de slavenhandel was toegedaan. Integendeel. ,,Nog in 1844 — op 77-jarige leeftijd — toont tiij begrip voor een slaventiandel onder strikte reglementaire bepalingen", signaleert De Bruijne in de inleiding op het thans verschenen boek. Voor goed begrip: bedoeld wordt de transatlantische slavenhandel: de verscheping van in Afrika van hun vrijheid beroofde mensen naar Amerika! Dat is dan' 10 jaar nadat Engeland het hele instituut van de slavernij al heeft afgeschaft en in het jaar dat Frankrijk daartoe ook overgaat. Nederland zelf zal pas in 1863 tenslotte zover komen voor wat betreft Suriname, een weinig eervolle hekkesluitersrol. Opvattingen als we aantreffen bij rechter Lammens kunnen verhelderen met wat voor redeneringen Nederlanders zich verzetten tegen de ,,geest van de tijd", die gericht was op afschaffing van slavenhandel en slavernij. Er viel door humane, bedachtzame en niet op onderdrukking en uitbuiting bedachte burgers nog heel wat te verzinnen om deze verschijnselen te verdedigen, en dat doet deze Zeeuwse jurist dan ook vol overtuiging. Juist omdat we in hem te maken hebben met een gerespekteerd ambtenaar en

249

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen