VU Magazine 1982 - pagina 315

Zoete koek

Tabel 2 VERTROUWEN IN DE POLITIEK 1972

1977

1981

toe-of afname '72-'81

Nederlandse kiezers Kerkelijken Buitenkerkelijken

1.71 1.72 1.70

1.98 1.96 2.01

2.02 2.05 1.96

4- 18.1 % + 19.2% + 15.3%

Rooms-katholieken Nederlands hervormden Gereformeerden

1.63 1.73 2.00

1.89 2.01 2.04

1.97 2.13 2.19

+ 20.9 % + 23.1 % + 9.5%

' De getallen geven weer de gemiddelde score per groep Ook deze gemiddelden liggen tussen 1.00 (geen enke! vertrouwen) en 3.00 (zeer veel vertrouwieri

Sinds 1972 zit er een stijgende lijn in het vertrouwen dat kiezers hebben ten aanzien van de politiek, de politici en de partijen. De stijging is het sterkst geweest tussen '72 en '77 en geldt voor al de onderscheiden groepen. Er zit maar één opmerkelijke knik in de getrokken lijn: in '72 zijn de kerkelijken iets, in '81 aanmerkelijk beter van vertrouwen dan de buitenkerkelijken; in 1977 is dat andersom. Misschien is een verklaring, dat het kabinet Den Uyl het vertrouwen van de buitenkerkelijke kiezers sterker heeft bevorderd dan

dat van de kerkelijken en dat het kabinet Van Agt, dat na '77 optrad, precies het omgekeerde bewerkstelligde Van de kerkelijken, hebben gereformeerden de politiek relatief meer vertrouwen gegund dan hervormden en vooral katholieken. Ook het gereformeerde vertrouwen is weliswaar gegroeid, maar als gevolg van de sterke toename bij hervormden en katholieken is de calvinistische voorsprong aanzienlijk verkleind, tussen 1972 en 1981.

Tabel 3 PARTIJ-IDENTIFICATIE

1972

1977

1981

toe -of afname '72-'81

Nederlandse kiezers Kerkelijken Buitenkerkelijken

45% 45% 44%

42% 42% 42%

49°/c 51 % 46%

+ 4% + 6% + 2%

Rooms-katholieken Nederlands hervormden Gereformeerden

36% 47% 73%

37% 45% 59%

45% 49% 73%

-1- 9 % + 2%

* De getallen geven de percentages per groep weer van ondervraagden die zich op enigerlei wijze identificeren met een politieke partii

Nederlandse kiezers identificeren zich in toenemende mate met politieke partijen. Dat is de onverwachte conclusie die deze cijfers oproepen. Na een lichte daling in '77 is er in 1981 een stijging ten opzichte van '72 bij vrijwel alle groepen. Wel valt op dat er enig verschil is gegroeid tussen kerkelijken en buitenkerkelijken: de binding aan een politieke partij is bij de laatste categorie geringer dan bij de eerste. Opmerkelijk is de ontwikkeling bij de kerkelijke groeperingen. Hoewei de volgorde in alle jaren hetzelfde is, nemen de onderlinge verschillen af. In '72 is het percentage gereformeerden

VU-Magazine 11 (1982) 9 september

datzich in een partij herkent, meer dan tweemaal zo groot als dat bij katholieken. Door de toegenomen katholieke identificatie treedt enige nivellering op. Bovendien valt de zeer snelle daling bij de gereformeerden op in '77, die echter niet van lange duur blijkt. Het zou kunnen zijn dat hiermee de gereformeerde afkeuring is geregistreerd over de ,,inbraak van Burger" bij de confessionelen en het toetreden van onder meer enkele ARP-ers tot het kabinet Den Uyl in '73. We gaan er dan gemakshalve van uit, datdéidentificatie van de gereformeerden vooral ARP-gericht was in '72 en '77.

Afgaande op de betrokkenheid waarmee de doorsnee-burger de democratie in Nederland bejegent, valt het blijkbaar nog wel mee met de gezondheidstoestand van dit ,,minst slechte stelsel". In tien jaar tijd groeiden politieke interesse en vertrouwen en herkende een toenemend aantal stemgerechtigden zich in een politieke partij. Waarop is de bezorgdheid over ons kwetsbare politieke systeem dan gebaseerd" Misschien vindt de ongerustheid een oorzaak in het toenemend belang, dat men aan politiek en vooral aan de landspolitiek is gaan hechten: een ontwikkeling, in de zestiger jaren begonnen, die de ,.matte" jaren zeventig heeft overleefd. We worden dagelijks omspoeld met politieke informatie. En mensen zijn mondiger geworden meer geneigd voor zichzelf op te komen, minder geneigd voldongen feiten voor zoete koek te slikken. Beide ontwikkelingen brengen mee, dat aan de politiek steeds meer en steeds zwaardere eisen worden gesteld en dat de resultaten met argusogen worden bekeken. Die combinatie roept een kritische sfeer op, door sommigen als hinderlijk of ongepast ervaren, die negatiever lijkt dan zij is. Zonder reéle problemen te onderschatten, lijkt onze parlementaire democratie voor de schroothoop nog te levensvatbaaEen tweede veronderstelling die met opgaat, is de gelegde relatie tussen godsdienst en politieke betrokkenheid. Dat kerkelijken minder politieK gerichtzijn, is in z'n algemeenheid niet juist. Ze zijn wat minder geinteresseerd, maar tonen meer vertrouwen en partij-identificatie dan buitenkerkelijken Het meest opmerkelijk daarbij is. dat juist de meest verzuilde groepenng in ons land met de sterkste groepscohesie, steeds koploper was als het erom ging betrokkenheid met de politiek te tonen, en zo de stelling hetduidelijkste logenstrafte. Blijkbaar had men buiten de gereformeerde waard gerekend, die het calvinistische normbesef ook op de politiek van toepassing achtte. Dat daarin enigszins de klad is gekomen, kan niet worden los gezien van de kabinetsformatie in '73 en het opgaan van de ARP als beginselpartij in het pragmatischer ingestelde, logge lichaam van het CDA We kunnen het ook houden op de,,wet van de remmende voorsprong". Want het zou niet verstandig zijn ons in verkiezingstijd óók aan speculaties te bezondigen.

285

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen