VU Magazine 1982 - pagina 163

Karel Roskam over Zuid-Afrika

,Detoekomstbegon gisteren' Het droeve lot van menig jaren studie vergend proefschrift is een handjevol lezers en snelle vergetelheid. Om dit onheil enigszins af te wenden, schrijven sommige auteurs ook nog 'n populaire versie van hun werk. Maar na 'n jaartje blijven ook daarvan de meeste exemplaren voorgoed in de boekenkast. Zeldzaam is daarom 'n studie, die — sterk bijgewerkt — na 22 jaar opnieuw de etalages van de boekwinkel haalt. Dat is gebeurd met Karel Roskams boekje over Zuid-Afrika, gebaseerd op de studie waarop hij op 1 juli 1960 aan de Vrije Universiteit promoveerde bij prof. Gesina H. J. van der Molen. De titel van dit proefschrift was „Inter-racial relationships in the Union of South-Africa and the international community". De populaire versie die in 1961 daarvan op de markt kwam heette „Alleen voor Blanken" en de naam van de nieuwe, sterk bijgewerkte uitgave luidt: „Zuid-Afrika: de toekomst begon gisteren". Roskams dissertatie 22 jaar geleden leverde o.a. een discussie op waar de Vrije Universiteit nu eigenlijk stond in deze problematiek. Uit menige reactie bleek dat de VU bij velen de naam had op 'n minst veel begrip te hebben voor het Zuidafrikaanse apartheidsbeleid. De manier waarop indertijd gereageerd werd op Roskams studie bracht toen aan het licht dat dit beeld van de VU niet, of niet meer, klopte. Eredoctoraten aan Marten Luther King (1'965) en Beyers Naude (1972) en de latere verbreking van het uitwisselingsverdrag met de Universiteit van Potchefstroom vormden nadien een bevestiging van een groeiende behoefte van de Vrije Universiteit om elk misverstand de wereld uit te helpen waar men stond in deze problematiek. Daarover heerste 22 jaar geleden nog veel onduidelijkheid. Het waren de jaren waarin de huidige minister van ontwikkelingssamenwerking drs. C. van Dijk nog positieve (inmiddels herroepen) gedachten over de Zuidafrikaanse rassenpolitiek kon publiceren zonder dat daarover enige opschudding in Nederland uitbrak. Over wat er in Zuid-Afrika aan de hand was, wist men vóór 1960 in Nederland niet zoveel, alle contacten met blanke Afrikaners ten spijt. Over het ANC was in Nederland weinig of niets bekend, hoewel deze organisatie al sinds 1912 langs geweldloze weg veranderingen nastreefde in de Zuidafrikaanse situatie. Karel Roskam droeg zijn proefschrift op aan ANC-leider Albert Luthuli. Wie had vóór 1960 in Nederland van hem gehoord? Kenmerkend voor de on-

VU-Magazine 11(1982)4 (april)

kunde in die dagen was de verbastering van Luthuli's naam in enkele bladen in artikelen over Roskams studie. De Telegraaf had het over Luthula en in Mededelingen van de Stichting Rijksbehoud heette de ANC-leider Luthulu. Roskams eerste stelling luidde: „De politiek van apartheid gericht op zogenaamde „eiesoortige ontwii(l(eling" is moreel niet aanvaardbaar en practisch niet uitvoerbaar." Veroorzaakte zijn studie in 1960 niet veel deining aan de VU? Bladerend in

Nieuw boekje n.a.v. 22jaaroud proefschrift

22 jaar oude kranteknipsels kan vastgesteld worden dat dit meeviel. De reacties zijn overwegend positief, ook aan de Vrije Universiteit. Hoe groot de kennislacune hier te lande ook is over Zuid-Afrika, de apartheidspolitiek wordt dan al door alle grote politieke partijen afgewezen. Vooral onderdruk van de Rijksdelen Suriname en de Antillen legt Nederland in 1959 vrij scherpe verklaringen af in de VN, (Verwoerd reageert zelfs met een protestnota) maar het blijft bij woorden. De neiging overheerst nog om de problematiek als een binnenlandse aangelegenheid van Zuid-Afrika te beschouwen. Zelfs na het bloedbad van Sharpvilie op 21 maart 1960 wordt nog een PvdAmotie in de 2e Kamer verworpen dat de schending van de mensenrechten in Zuid-Afrika niet meer mag worden beschouwd als een binnenlandse aan-

149

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen