VU Magazine 1982 - pagina 194

Sociale Verdediging Geen voet kreeg de PSP-er Van der Spek eind 1968 aan de grond in de Tweede Kamer toen hij een motie indiende waarin om een breed opgezette studie werd gevraagd over de mogelijkheden van burgerlijk verzet van de bevolking tegen een buitenlandse of binnenlandse onderdrukker. Premier P. de Jong, oud-marineoff icier, voelde daar niets voor. „De regering dient het denken van de bevolking niet op een bepaalde wijze te beïnvloeden", zo meende hij. Bovendien zou het onrust kunnen verwekken. Een mentale voorbereiding van de Nederlandse bevolking op een oorlogtoestand vond de premier „onnodig en overbodig". Als het ooit weer tot een bezetting van ons land zou komen, zullen de Nederlanders uit zichzelf wel tot verzet komen, zo dacht de bewindsman. Hij stond in z'n afwijzende houding niet alleen. Slechts de fractiegenoten van de PSP-er stemden voor de motie. De communist Kramer kwalificeerde de motie zelfs als „grote onzin". Een en ander kan te maken hebben gehad met het feit dat Van der Speks pleidooi voor een dergelijke studie o.a. ingegeven was door de houding van de Tsjechische bevolking bij de inval van de Russen in de zomer van datzelfde jaar. De Tsjechen wierpen geen Moiotov-cocktails naar de Russische militairen maar gingen met hen praten en discussiëren. En dat demoraliseerde de onjuist voorgelichte Russische soldaten dermate dat zij als instrument tot onderdrukking ijlings moesten worden vervangen door verse troepen die van niets wisten.

tijdens de bezettingsjaren gerangschikt worden onder het begrip „Sociale Verdediging". Die term was nog niet algemeen in zwang toen Van der Spek zijn verworpen motie indiende, maar nadien hebben verschillende, vooral buitenlandse, auteurs zich met deze vorm van defensie intensief beziggehouden.

Uniek onderzoek

Nederland kan thans bogen op een opvallende onderzoeksprimeur op dit terrein. Op 15 februari van dit jaar belandde een persbericht op de bureau's van de kranteredacties van de Voorlichtingsdienst Wetenschapsbeleid (Min. van O. en W.) waarin melding werd gemaakt van de indiening van een onderzoeksvoorstel ,,Geweldloze verdediging tegen gewapende Met zijn „grote onzin" miskende de communist ech- agressie". ter onbedoeld ook de betekenis van de februari-sta- „Van het traditionele militaire apparaat is niet met king in 1941 in Amsterdam als een vorm van burgerlijk zekerheid te zeggen in hoeverre het ons land kan verzet tegen een onderdrukker. Iets dergeilijks kon beschermen tegen aanvallen van buitenaf", begon eigenlijk alleen door de CPN worden opgezet omdat dit persbericht. de communisten de techniek bestudeerd hadden hoe „In hoeverre Nederland gewapende agressie kan je zoiets moest organiseren. Hoe leg je opeens een tegenhouden met geweldloze sociale verdediging Is hele stad plat? Dat is nog niet zo eenvoudig. In CPN- nog minder zeker, maar daarnaar is ook aanzienlijk kringen ging het verhaal, later gepubliceerd door minder onderzoek gedaan: Teun de Vries, dat voordien maar liefst Colijn zich in Om in die lacune te voorzien, heeft de Begeleidingseen treincóupé tussen Amsterdam en Den Haag in groep voor Onderzoek op het gebied van geweldloze wanhoop tot het vroegere communistische kamerlid conflictoplossing thans een uitgewerkt onderzoeksLou de Visser gewend zou hebben met de vraag of programma ingediend, bij de coördinerend minister ,,de arbeiders" niet een daad konden stellen. Dit zou voor wetenschapsbeleid, dr. J. A. van Kemenade". het begin van de februaristaking zijn geweest. Is de verworpen motie-Van der Spek van 1968 dan De afwijzende reactie van het parlement op Van der toch nog uitgevoerd? Speks motie miskende dat studie van defensie-tech- Er is geen twijfel mogelijk. nieken op zichzelf een politiek neutrale zaak is. Onder voorzitterschap van de socioloog prof. dr. J. Krijgskundigen uit alle kampen plegen zich over Niezing (Vrije Universiteit, Brussel) heefteen interdedezelfde studieboeken te buigen wanneer het gaat partementale commissie de afgelopen jaren zich om militaire vormen van verdediging, ongeacht of intensief op de problematiek gestort om een ondermen deel uitmaakt van het Pentagon, het Rode leger, zoeksprogramma van de grond te krijgen. Op een de TNI of de Koninklijke Landmacht. studium Generale „Strategieën voor Vrede en Veiligheid" in de Vrije Universiteit 4 maart jl. vertelde prof. Andere methoden werden nauwelijks bestudeerd Niezing iets over het ontstaan van dit onderzoek: met o.a. als gevolg dat de Nederlandse bevolking „Het Kabinet-Den Uyl heeft in zijn nadagen in de tijdens de bezettingsjaren aanvankelijk geen idee laatste normale kabinetsvergadering voordat het viel, had hoe je verzet zou moeten plegen. Alles moest het besluit genomen om een commissie aan het werk worden geleerd, was een veelgehoord geluid na de te zetten, die een rapport moest maken over onderbevrijding van de verzetsleiders. Pas geleidelijkaan zoeksprioriteiten op het gebied van de Sociale Verdekreeg men de technieken onder de knie. Een aan- diging. zienlijk deel van de verzetsactiviteit is na de bevrij- Dat kwam vooral voort uit de hoek van de PPR. il ding geduid als een vorm van „passief verzet". Later weet, er zaten twee PPR-ministers in dat kabinet en zou veel van wat in Nederland aan verzet is gepleegd die wilden alleen in het kabinet blijven (het werd bijna 176

vu-Magazine 11(1982) 5 (mei)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen