VU Magazine 1982 - pagina 339

Ineke Bakker

De groeten van Sandino

Religieuze manipuiaftie Managua,

30iuni1982

Toen op 4 april de indrukwekkende vulkaan Chichón in het Mexicaanse landschap tot uitbarsting kwam en de zon verborg achter dikke, grauwe aswolken, bracht dit niemand tot de uitroep dat God hier het Mexicaanse volk strafte voor zijn goddeloos gedrag. Ook gingen er geen stemmen op dat God eindelijk zijn rechtvaardig oordeel uitsprak over de verderfelijke keuze voor het socialisme van het Cubaanse volk. toen op 3 juni hevige slagregens grote overstromingen veroorzaakten in Cuba. En na de zware aardbeving die op 19 juni twintig doden bracht in El Salvador en drieduizend huizen verwoestte in Guatemala klonk nergens van de kansels dat de goede God hier een vernietigend oordeel velde over de wreedheid van het bewind van president Magaha van El Salvador en over de pure genocide van de wedergeboren ,,christen" Rios Montt, sinds maart president van Guatemala. Maar toen eind mei een acht dagen durende regenval grote stukken landbouwgrond en vele laag liggende dorpen en wijken van steden in Nicaragua onder water zette, toen ineens was een aantal mensen er vast van overtuigd, dat deze regen een straf van God was, door Hem persoonlijk naar beneden gezonden, omdat het Nicaraguaanse volk de weg van Christus heeft verlaten en voor het socialisme heeft gekozen. De regen was nog met voorbij of voorgangers van protestantse secten haastten zich te ver-

vu-Magazine 11 (1982) 9 september

klaren dat de vele slachtoffers dankbaar moesten zijn dat God het volk door deze regen terugriep naar de ware weg; een deel van de katholieke pers en enkele priesters suggereerden subtiel een verband tussen deze zware slag voor het land en de nieuwe politieke koers, die het vaart. Uitspraken gedaan in een land dat gekenmerkt wordt door een diep religieus besef van de bevolking en bovendien door specifieke vormen van het katholicisme en protestantisme. Aan het Nicaraguaanse katholicisme lijkt in machtige sectoren de vernieuwing van het Tweede Vaticaans Concilie geheel voorbij te zijn gegaan en het weet zich gesteund door een grote krant, die traditionele vormen van het christelijk geloof als de verering van heiligen, processies, mirakels van eensklaps zwetende beelden van de Heilige Maagd regelmatig op de voorpagina's brengt. Het Nicaraguaanse protestantisme draagt tot in zijn wortels de sporen van de culturele erfenis van de Noordamerikaanse zendelingen die hier de afgelopen honderddertig jaar het christelijk geloof brachten in een sterk individualistische en a-politieke vorm. In deze kontekst laat de invloed van beweringen dat de regen een gesel Gods is zich niet moeilijk raden; heel wat Nicaraguaanse christenen, maar ook nietchristenen, weten niet meer wat zij wel en niet moeten geloven en denken; kortom, de religieuze verwarring groeit. Bij nadere analyse blijkt het echter niet te gaan om een

religieuze verwarring, maar om een ideologische strijd die onder andere met religieuze wapens wordt uitgevochten. De intentie van vele predikers van het onheil als straf Gods is immers niet het terugwinnen van de mensen voor het christelijk geloof, maar het ontwrichten van het revolutionair proces. En welk middel is er m deze religieuze kontekst effektiever dan dat van de religieuze manipulatie? Ach. misschien is het niet eens bewust de intentie van de eenvoudige dorpspredikers, maar worden zij slechts gebruikt door grote machten op de achtergrond. Zo lijken de Verenigde Staten te beseffen dat het met religieuze prediking in verwarring brengen van een bevolking een goedkopere en elegantere methode Is om een gevaarlijk geachte ontwikkeling in de ,,achtertuin" te keren dan het zenden van troepen. Hoe moet anders de gift van 115 duizend dollar verklaard worden die de regering Reagan op 24 juni toezegde aan de rooms-katholieke kerk van Nicaragua, niet als gift aan de kerkelijke hulporganisaties, die proberen het lot van de slachtoffers van de watersnoodramp te verlichten, maar uitdrukkelijk als gift aan de hoge hiërarchie en als,,symbool van morele en politieke steun aan de Nicaraguanen die ontevreden zijn met het Sandinistisch bewind" (El Nuevo Diario 25 juni 1982). De vraag die kritische Nicaraguaanse christenen momenteel sterk bezighoudt is dan ook hoe je een diep-religieuze, maar bijbels en theologisch weinig ge-

schoolde bevolking weerbaar maakt tegen religieuze manipulatie. Om gezamenlijk antwoorden te zoeken hebben velen van hen zich zeer onlangs verenigd in het ,,Oecumenisch Front tegen de religieuze verwarring". Tot op heden geeft men geen andere antwoorden dan ongebruikelijk diepgaande bijbelstudie, het publiceren van bijbelstudies in kranten, het organiseren van workshops voor pastores en het beleggen van speciale kerkdiensten in wijken die de daklozen inmiddels met hulp van regering en massa-organisaties uit de grond hebben gestampt. Dit alles met het doel de religieuze verwarring te bezweren en de mensen religieuze wapens in handen te geven in de ideologische strijd. Maar of het voldoendezalzijn.... In ieder geval is de vraag die de studiedag van de Theologische Fakulteit van de VU bepaalde, namelijk of christenen geweld mogen gebruiken of het gebruik ervan mogen steunen In bevrijdingsbewegingen (zie VUMagazine van juni jl.)nietde brandendste en aktueelste vraag van vele bewust levende Nicaraguaanse christenen. Immers, de nationale bevrijdingsbeweging FSLN heeft de strijd inmiddels gewonnen en wat eens guerrillatroepen waren is nu een officieel staatsleger — hier volksleger genoemd — en er zijn maar weinig christenen die er moeite mee hebben dat dit leger de boerenbevolking in het noorden aan de grens met Honduras beschermt tegen invallen van contrarevolutionaire bendes en daarbij zo nodig fysiek geweld gebruikt. Hun vraag is hoe je je verdedigt tegen die nieuwe (en tevens eeuwenoude) vorm van geweld die .,religieuze manipulatie" heet. En dat kon wel eens moeilijker zijn dan de verdediging tegen fysiek geweld.... Ineke Bakker

309

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen