VU Magazine 1982 - pagina 233

de christelijke godsdienst en de SER? Naarmate de moderne samenleving tot volle ontplooiing komt, wordt de godsdienst teruggedrongen. Als derde vorm van secularisatie signaleerde prof. Dekker de secularisatie als aanpassing van de godsdienst, de verandering van godsdienstige opvattingen en belevingen zelf. Het gaat hier om een vaak geleidelijke en soms zelfs geeneens opvallende ontwikkeling. Uit het onderzoek „Opnieuw: God in Nederland" blijkt dat de instemming met traditionele opvattingen aanmerkelijk is gedaald. Prof. Dekker sprak van een „dalende orthodoxie" vooral bij jongeren. Voor de vraag wat waar is, is onze eigen beleving, onze subjectieve ervaring van grote, zo niet doorslaggevende betekenis. Die dalende orthodoxie hangt weer samen met twee andere ontwikkelingen: een verschuiving van dogmatisme naar ethicalisme en horizontalisering. Met het eerste wordt bedoeld dat minder nadruk wordt gelegd op godsdienstige en kerkelijke leerstellingen en meer op ethische opvattingen en gedrag. Met horizontalisering wordt de ontwikkeling geduid, die ook wel wordt omschreven als verwereldlijking of vermenselijking van de godsdienst. Het zijn allemaal benamingen voor veranderingen in de inhoud van de godsdienst, waarbij de nadruk meer komt te liggen op het hier en nu, op de mens en op deze mens in déze wereld. Prof. Dekker had het gevoel dat vooral deze ontwikkeling op het ogenblik een belangrijke rol speelt in het godsdienstige en kerkelijke leven en dus ook in het geloofsleven van velen van ons. Wat moeten wij nu met dit gegeven aan? vroeg prof. Dekker zich af. Hoe moeten we deze ontwikkelingen interpreteren? Moeten we daaruit concluderen dat het dus onmogelijk wordt in de huidige tijd te geloven? Of althans dat het onmogelijk wordt om werkelijk deel te nemen aan onze moderne samenleving? Dat wil en kan jk niet aanvaarden, zei hij. Het komt er nu op aan goed te onderscheiden. We hoeven niet te concluderen dat er per se een spanning is tussen onze huidige samenleving en dé christelijke godsdienst als zodanig. Neen, we mogen alleen maar constateren dat er een spanning is tussen die samenleving en de christelijke godsdienst, zoals die ons is overgeleverd, zoals wij die tot nu toe hebben beleefd, zoals wij die tot nu toe vorm en inhoud hebben gegeven. Wat we nu moeten constateren is, dat de aan ons overgeleverde christelijke godsdienst een gestalte van de chris-

vu-Magazine 11(1982) 6 üunJ)

Forumleden beraden zich op de discussie 's middags: v.l.n.r. prof. dr. G. Delcicer, prof. dr. H. M. Kuitert, prof. dr. D. C. Mulder, prof. dr. J. Veenhof en prof. dr. E. H. van Olst

teIJjke godsdienst is, die is ontstaan en^ die behoort bij een samenleving of cultuur die aan het verdwijnen is. Daarmee gaf prof. Dekker de uitdaging aan waarvoor we staan. „Hef gaaf er om dat we een bij die nieuwe samenleving passende vorm van de christelijke godsdienst vinden. Dat we tiet ctiristeliji<e geloof een zodanige gestalte geven, dat we ook weer als moderne mensen in een moderne samenleving kunnen geloven." Daarbij waarschuwde hij enerzijds voor een krampachtig vasthouden van het oude, het traditionele, maar anderzijds voor een zozeer aan het leven aanpassen, dat onze godsdienst niet meer als gestatte van de christelijke godsdienst herkenbaar is. (Een kerk die met de geest van deze generatie huwt, is in de volgende generatie weduwe). Het gaat erom, zo besloot prof. Dekker z'n inleiding, dat we in een spanningsveld tussen de oorspronkelijke traditie en de huidige situatie blijven staan. Het is een riskante onderneming. En het is een kwetsbare zaak. Maar het is de enige mogelijkheid om ook in de toekomst als christen te geloven. Prof. dr. D. G. Mulder sloot de ochtendbijeenkomst af door in te gaan op

Is het mogelijk in huidige tijd te geloven?

de rol die de theologische faculteit in deze ontwikkeling speelt. De theologen kunnen niemand het geloof geven noch iemand voorschrijven wat hij geloven moet of geloven kan. Ze kunnen wel proberen wat bezinning aan te reiken in dienst aan mensen van vandaag en morgen. Overigens staan ze zelf ook in de crisis van de cultuur en zullen ze niet allen hetzelfde antwoord geven op vragen van onze tijd. Samen moeten we wegen zoeken die begaanbaar zijn. We wandelen vandaag op de weg, eind twintigste eeuw en de vraag is: wat kunnen we nog geloven en hoe moeten we christen zijn eind twintigste eeuw en straks na het jaar 2000? Bij de islam ligt dat anders, maakte prof. Mulder duidelijk, verwijzend naar een recente conferentie tussen christenen en moslims, die hij had bijgewoond (zie elders in dit nummer). De moslims zagen weinig problemen en voelden zich niet in een crisis. God heeft volgens hen in de zevende eeuw het volmaakte systeem geopenbaard van wat je geloven, doen en laten moet, en daarmee uit. Niet weinig christenen zouden graag een dergelijk systeem van vastigheden willen hebben of behouden. Maarzo kan het niet, want de cultuur schuift voort en we staan voor andere vragen dan die van de eerste eeuw. Een belangrijk positief element kan zijn het zoeken naar nieuwe religieuze ervaring. Van Olst wees al op het gewicht van vernieuwde liturgische ervaring. Wel maakte prof. Mulder daarbij de opmerking dat deze ervaring niet

211

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen