VU Magazine 1982 - pagina 326

Roosevelt door de Amerikaanse publieke opinie verwachtte. Een mysterie is het altijd gebleven waarom Hitler na zijn eerste nederlagen aan het Oostfront plotseling de oorlog verklaarde de aan de VS. Zijn zwijgen daarover versterkt het vermoeden dat hij verkeerd heeft gegokt.

Hitlers geboortejaar Hitlers geboortejaar 1889 is in de geschiedenis van de vredesbewegingen belangrijk geweest. In de dagen waarin hij in het Oostenrijkse plaatsje Braunau in de wieg ligt, komen voor het eerst parlementariërs uit verschillende landen in Parijs bijeen om een internationale vredesorganisaie te stichten. In Bern start in Hitlers geboortejaar het Bureaux International de ia Paix, dat Vredescongressen gaat organiseren. En de Oostenrijkse Bertha von Suttner voltooit in het jaar van Hitlers geboorte haar boek „Die Watten Nieder!" dat internationaal een enorme stoot aan de vredesbeweging zal geven. Zij richt de Oostenrijkse vredesvereniging op die weer aanleiding zal zijn tot de start van de Duitse vredesvereniging. Aan de opgroeiende Adoif Hitler is het vredeswerk niet besteed. In de boekenkast van zijn vader vond hij een ingebonden jaargang van een geïllustreerd tijdschrift over de Frans-Duitse oorlog 1870-'71. „ Van nu af aan dweepte ik hoe langer hoe meer alles wat op de een of andere manier samenhing met het soldatenleven". Bitter beklaagt hij zich in ,,Mein Kampf" dat hij het ongeluk had in een tijd te zijn geboren waarin het leek,,alsof de gehele toekomst werkelijk niets anders meer bood dan die befaamde ,, vreedzame wedijver der volkeren. (..) Zoo had ik mij al vaak geërgerd over mijn leven, dat mijns inziens veel te laat was begonnen, en had de tijd van „rust en orde", die mij wachtte, steeds als een onverdiende gemene streek van het noodlot tegen mij persoonlijk beschouwd. Ik was immers ook als jongen geen „pacifist", en alle pogingen om mij daartoe op te voeden, mislukten jammerlijk". Van geen streven heeft Adolf Hitler een diepere afkeer gehad dan dat van pacifisten, met name uiteraard van de Duitse, die in Hitlers verbeelding al voor de Eerste Wereldoorlog grote macht hadden in parlementen pers. ,,Van welke aard was het geestelijk voedsel, dat de Duitse pers van vóór de oorlog haar lezers voorzette? Was het niet het ergste gif, dat men zich maar denken kan? Gaf men ons volk niet injecties met het allerergste pacifisme op een ogenblik dat de gehele wereld reeds opstond om Duitsland langzaam maarzeker te worgen?" De Duitse parlementariërs achtte hij schuldig aan het ..misdadig optreden" (..) dat miljoenen Duitsers slecht en onvoldoende opgeleid en voorbereid in de bajonetten van den vijand werden gestuurd" (..) ,,Dat wij deze strijd om de vrijheid en onafhankelijkheid der Duitse natie hebben verloren, is het gevolg van de stelselmatige slapheid en halfslachtigheid welke zich reeds in vredestijd steeds weer vertoonden, zo gauw het er om ging om nu inderdaad de gehele volkskracht paraat te doen zijn voorde verdediging van het vaderland".

296

Prof. Holl Hitler overdrijft de betekenis van het Duitse pacifisme ; vóór 1914 schromelijk. In feite werden de pacifisten in '• het keizerrijk nauwelijks geduld, vertelde de Duitse • prof. Karl Holl, die kort geleden in Nederland was om '• te spreken over het Duitse pacifisme tijdens de Repu- '. bliek van Weimar. : Op vrijdag 4 juni hield de hoogleraar uit Bremen over : dat onderwerp een lezing in de Vrije Universiteit en de ; volgende dag sprak hij er in Utrecht over op uitnodi- ; ging van de Kontakgroep Historisch Vredesonder- ; zoek. Hij had de uitnodiging om in Nederland te • spreken met plezier aangenomen, zei hij, want hij '• heeft plannen om binnen enkele jaren een Europees : congres over de geschiedenis van de vredesbewe- : gingen te entameren. ; Een goed idee. Over de haviken in de Europese ; geschiedenis is aanzienlijk meer bekend dan over de ; duiven en geschiedenis ziet er in het oog van een ; havik heel anders uit dan in het oog van een duif. • Volgens prof. Holl werd in het Duitse keizerrijk de vredesbeweging niet geaccepteerd. Pacifisten wa- '. ren verachtelijke, onvaderlandslievende, niet tot ver- : dediging bereide lieden. Gedurende de eerste we- ; reldoorlog, toen de gruwelijke werkelijkheid van de ; loopgravenoorlog begon door te dringen, kwam er ; enige kentering. En inderdaad, een rol spelen waarbij \ de oproepen van de Amerikaanse president Wilson, • die een ,,peace without victory" wilde. „Op de oorlog • moet een vrede volgen die het onmogelijk maakt een • andere als deze te doen komen (..) Om een rustig : Europa te verkrijgen moet de vrede niet een even- : wicht van macht te voorschijn brengen, maar een : gemeenschap van macht (...) Een vrede gegrond op [ eens overwinnaars voorwaarden, laat een zeer na, i zet kwaad bloed, geeft een bittere nagedachte, zodat •' de vrede daarop gebouwd, zoude rusten niet op • blijvende fundamenten, maar op drijfzand." (rede 12 '. jan. 1917). : Ook Paus Benedictus XV doet in 1917 klemmende : vredesoproepen tot de wereld. In Duitsland dringt de ; rooms-katholieke afgevaardigde Matthias Erzberger ; (Centrum) aan op een vrede door onderhandelingen. '• Op 19 juli 1917 néémt de Rijksdag een door rooms en • rood gesteunde Vredesresolutie aan. De duiven krij- '• gen in Duitsland weer een kans. Het is over dit ver- '. schijnsel waartegen Hitler in Mein Kampf tekeergaat. '. Als president Wilson op 8 januari 1918 zijn beroemde : ,.Veertien punten" aan de wereld voorlegt, waarin hij : o.a. de oprichting van een Volkenbond bepleit, is ; Duitsland nog verre van verslagen. Voor de Duitse ; duiven betekent het plan steun, vandaar Hitlers woe- j de. Wilson zou de bereidheid tot vechten hebben • ondermijnd. Het motief van de Amerikaanse presi- • dent om troepen naar Europa te sturen is om zich : daarmee een plaats aan de onderhandelingstafel te ; verwerven. De christen-politicus Bryan, die eens Wil- ; son te paard hielp in het Witte Huis, is er falikant ; tegen, maar Wilson is ervan overtuigd dat de Ameri- \ kaanse jongemannen, die hij o.l.v. generaal Pershing • naar Eureka stuurt, ngap. strijden voor een ..heilig '• doel". : In niet geringe mate keren de krijgskansen in 1918 als : gevolg van de binnenstromende Amerikaanse divi- ; sies. In augustus beginnen de Duitsers zware neder- ; lagen te lijden. Wilson is de tweede verliezer. In even ; sterke mate verdwijnt met een zege in zicht de bereid- • heid van de Fransen om met een op verzoening • gerichte houding een punt achter de oorlog te zetten. I De Duitse generaals (Ludendorff, Hindenburg enz.) : vu-Magazine 11 (1982) 9 september

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen