VU Magazine 1982 - pagina 272

siteit, prof. Potgieter, de dogmaticus aan de Universiteit van SteHenbosch en het theologische seminarium van de NG Kerk. Hij heeft niet alleen Calvijn bestudeerd, maar is ook de persoon die 'n geweldige invloed in ZuidAfrika heeft gehad. Vandaag de dag wordt hij als de grote kenner van Calvijn in Zuid-Afrika beschouwd. Als je b.v. de geschriften leest van Potgieter dan zie je op welke manier hij 'n relatie tracht te leggen tussen het eigen Afrikaans denken, tussen wereld en samenleving, en de ideeën van Abraham Kuyper in die tijd. In de 50-er jaren heeft hij 'n boekje geschreven waarin hij tracht aan te tonen dat apartheid iets is wat gegrond is en gefundeerd kan worden op de wil van God. Potgieter heeft 'n geweldige invloed uitgeoefend en oefent die nog steeds uit in de NG Kerk. Daarnaast wil ik de naam noemen van 'n tweede figuur, iemand uit de Dopperkerk (de geref. Kerk). Samen worden die drie Afrikaner Kerken in Z.-A. ten slotte door sommigen het bolwerk van het,,calvinisme" in Zuid-Afrika genoemd. Vanuit die Dopperkerk — en dan denk ik hier vooral aan de Universiteit van Potchefstroom — zijn veel plannen gemaakt voor de apartheidsideologie. Het is u bekend dat Abraham Kuyper in

Van links naar rechts: dr. L. R. L. Ntoare (N. G. Kerk in Afrika), promovendus J. C. Adonis (N. G. Sending kerk), ds. S. Govendor (Reformed Churcti)

beklemtonen, dat het 'n absolute zaak geworden is. Het werd 'n bijna allesoverheersende zaak in de fundering en verdere uitwerking van het beleid. Deze uitwerking van Stoker werd opgenomen in alle andere kringen, niet alleen binnen de filosofie, maar ook in de theologie en in andere wetenschappen aan de Potchefstroomse Universiteit. Ik wil alleen maar zeggen dat er 'n duidelijk verband is tussen de ontwikkeling van de apartheidsgedachte in Zuid-Afrika en de ideeën van mensen zoals Abraham Kuyper. Ik verwijs b.v. naar hoofdstuk 5. Daar behandel ik twee Zuidafrikaanse theologen van die NG Kerk, prof. A. B. du Preez en prof. J. C. Kotze. En dan is het vooral iemand als Du Preez die met talrijke citaten aantoont waar hij zijn ideeën vandaan haalt. Ik denk b.v. aan het citaat op bIz. 105, waar hij Kuyper aanhaalt in diens gedachten over het ontstaan van de mensheid in verschillende volken en natiën, die hij dan gaat gronden en funderen in God. En dan is het duidelijk — voor mij althans — waar de NG Kerk-mensen hier de ideeën over scheppings-

ordinanties vandaan halen. Alleen is het bij mij de vraag of Abraham Kuyper dit ook zo heeft bedoeld of het zou moeten dienen als rechtvaardiging voor een systeem van apartheid. Kort gezegd denk ik, dat op bepaalde punten Abraham Kuyper, ik ben niet zo'n kenner van hem, géén recht gedaan wordt, dat bepaalde onderwerpen van Abraham Kuyper door hen misbruikt worden, verdraaid worden om hun zaak te rechtvaardigen. Kuyper heeft bij mijn weten duidelijk gesteld, dat die verschillende levensverbanden (gezin, volk, kunst en wetenschap), afzonderlijke levensverbanden zijn, elk in zijn eigen recht. Ik denk dat die gedachte opgekomen is, of door Kuyper gepropageeerd, in de periode toen de schoolstrijd in Nederland gaande was: de strijd om het recht op godsdienstvrijheid in de scholen hier in Nederland. En dat Kuitert (gelach)... Kuyper (sorry professor).. En dat Kuyper duidelijk heeft gesteld dat, b.v. de staat, die ook 'n levensverband is, 'n levenskring, dat die staat niet mag overheersen over enige andere levenskring. En het is

Met die oog op die doeltreffendste kerugmatiese bearbelding is dit geoorloof om Iterklike gemeenskappe in 'n veelrassige samenleving afsonderlikte organiseer".

voorafgegaah het, oftot bij die Sticfiting van die Sendingskerk 1881 daarop gevolg het. Daarom is die stelling dat die kerk „ o p 'n verkeerde weg geplaas" is, niette handhaaf niet. (contra J. D. W. Kritzinger, stelling XIX, 1957)

1958 - - F . J. dii Pfessis „Die huidige Suid-Afrikaanse naturellebeleid is die toepassing van 'n tipiesWesterse ideologie; diesukses van die beleid is van primêre belang vir die voortbestaan van die hele Westerse beskawing."

„Met die oog opdiewijse waarlangs die nieblanke lidmate van die N. G. Kerk tot 'n afsonderlike kerkverband ontwikkel het, is dit onjuis om die sinodebesluit van die N. G. Kerk van 1857 te isoleer van wat sedert 1824 daaraan

In die lig van die huidige besinning is die beleid van parallelle en eiesoortige ontwikkeling wat die N. G. Kerk vir die Bantoes voorstaan, regverdig en onaanvegbaar".

Segregasie as 'n levenshouding in watter vorm en waar dit ook mag voorkom, is onskriftuurlik en oneties en tas in die diepste die tweede samevatten-

Was het beroep op Kuyper terecht? de leer van de Souvereiniteit in eigen Kring betoogt dat er verschillende levensverbanden zijn, b.v. het gezin, het volk, de wetenschap, de kunst en noem maar op, en dat al deze kringen, al deze levensverbanden onafhankelijk zijn en onafhankelijk functioneren. Stoker heeft één van deze levenskringen of levensverbanden, nl. het volk, daar uitgelicht en is deze zó gaan

1957—C. J. van Heerden

246

1958—G. C. Oosthuizen

vu-Magazine 11 (1982} 7 en 8 juli-augustus

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen