VU Magazine 1982 - pagina 432

Proefschrift overtechnische ontwikkeling:

uitgang als bijgeloof Terwijl in zijn woonplaats Utrecht VU-politicoloog prof. Jan van Putten het proefschrift van sociologe mevrouw Marlies ter Borg-Neervoort over vooruitgangsgeloof ter hand nam om zijn aandeel in de oppositie bij de promotie voor te bereiden, baande op nog geen vier kilometer afstand de ME zich met geweld een weg door het bos van Amelisweerd, uit naam van de vooruitgang. De moeder van Van Putten, die het klop-, hak- en schuifwerk van de politie 's avonds in het journaal aanschouwde, riep:,,Laafzecfrmaarf/m/f op s/aan.'" Prof. van Putten dacht: „Laaf/7cmaarzw/ygen", en zette zich bekommerd weer aan 't werk. Hij gunde ons dit huiselijk-professorale doorkijkje tijdens de promotieplechtigheid van mevrouw Ter Borg, eind september, als treffend voorbeeld van de vanzelfsprekendheid waarmee het optimistische geloof in de vooruitgang in deze tijd vaak nog ongeschokt wordt aangehangen. En hij bevestigde ermee het gelijk van de promovenda, die met haar dissertatie ,,Innovatie tot in eeuwigtieid" het vooruitgangsgeloof ter discussie stelde (uitgave De Horstink Amersfoort, prijs ƒ 22,50). Dat geloof is naar haar stellige overtuiging nog altijd overheersend in het denken over de ontwikkeling van techniek en wetenschap. Een vals geloof zo meent zij bovendien, omdat de juistheid ervan niet kan worden aangetoond en de waarschijnlijkheid nog nimmer is gebleken. Het leidt ons, integendeel, met dichte ogen naar de afgrond. Probleem is: hoe open je die ogen, hoe doorbreek je die vanzelfsprekendheid? Door het schokeffect dat optreedt, wanneer je het rotsvaste geloof in de vooruitgang nü confronteert met de wortels van dit optimistische denken, zoals te vinden in het vooruitgangsdenken uit de 18e en 19e eeuw. ,,Deze denkbeelden over de relatie tussen technische en sociale vooruitgang zijn ons, in hun ouderwetse formulering zo vreemd, dat daar een zekere schokwerking vanuit kan gaan, ,,schrijft dr. Ter Borg in haar inleiding." Ze staan aan de andere kant zo dicht bij onze eigen denkbeelden, dat dat vaak een schok van herkenning kan zijn." De titel van het proefschrift ontleende

394

zij aan de verlichtingsdenker William Godwin, die — vrij vertaald — in 1793 al schreef dat onophoudelijke verandering en e^euwigdurende vernieuwing de ware opdracht voor de mensheid schijnen te zijn. Mevrouw Ter Borg gelooft daar niet zo in. De keuze van één van haar promotoren onderstreept dat; prof. dr. B. Goudzwaard, als hoogleraar in de economie verbonden aan de faculteit der sociale wetenschappen van de VU, meldde al in 1972 een crisis in het (economische) groeigeloof. (zie VUMagazine, 1e jaargang nr. 7). In zijn

Dr. Marlies Ter Borg-Neervoort: „Schok van herkenning..." (foto Bram de Hollander)

vu-Magazine 11 (1982) 11 november 1982

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen