VU Magazine 1982 - pagina 183

telefoon op en die ouderling zei toen dat hij hoopte dat ik bij mijn terugkomst niet besmet zou blijken te zijn met die nieuwe verkeerde theologie uit den vreemde. Enerzijds vond ik dat een vreemde opmerking, anderzijds begreep ik deze man wel, gezien zijn positie in de kerk en zijn aartskonservatisme op dit gebied. Mijn grootmoeder liep nog weg uit de kerk toen in 1933 voor het eerst uit de Zuidafrikaanse vertaling gelezen werd. Volgens haar was dat geen bijbel. Alleen de Nederlandse Statenvertaling mocht dat predikaat dragen. Daaraan moet ik denken als ik zo'n ouderling hoor.

'Apartheid'en 'zending'is hetzelfde Adonis meent te weten dat ook een 'aantal' blanken (hoeveel weet hij niet) beseft dat je de bijbel niet meer kunt lezen ter handhaving van de gevestigde orde. 'Ik kan me heel goed voorstellen dat blanken op dat punt aankomen en zeggen: op deze manier kunnen we niet voortgaan'. Welke rol kan de kerk spelen in de strijd om een andere toekomst voor Zuid-Afrika? 'Dat is heel moeilijk te zeggen. Voor mij is het belangrijk dat de kerk de mensen nu al opvoedt tot de vorming van één volkerengemeenschap van heel Zuidelijk Afrika. De huidige verbrokkeling en balkanisering van ZuidAfrika in termen als 'thuislanden' moet geheel worden verworpen. Maar dat alleen is niet meer voldoende. Je moet trachten daar iets tegenover te stellen door aan de basis te v/erken aan de totstandkoming van die éne gemeenschap, over alle rassen, klassen en kleurgrenzen heen. Dat is de taak van de kerk. Maar ik ben niet zo naïef om te denken dat de kerken boven^ het apartheidsprobleem staan. Ze maken er deel van uit en dan kun je geen deel zijn van de oplossing. Tenzij er een ommekeer komt in de houding van de kerken. Dat zal moeten gebeuren, dat is voor mij belangrijk. Daarnaast kent de kerk over alle denominaties heen, al mensen die daaraan werken. Ik denk aan iemand als bisschop Desmond Tutu, als algemeen sekretaris van de Raad van Kerken. Hij krijgt dan ook veel tegenkanting van de blanken." Heeft Adonis niet het gevoel met zijn

vu-Magazine 11 (1982) 5 (mei)

Blanken maken dienst uit in zwarte kerk studie aan de VU in het voormalige hol van de leeuw te zijn beland? Al kan de VU, zoals sommigen willen, waarschijnlijk niet gezien worden als de bakermat van de apartheid (zie VUmagazine vorige maand), onmiskenbaar heeft eertijds een sterke uitwisseling bestaan tussen blank Zuid-Afrika en de VU. ,,Dat is waar" aldus Adonis, ,,al kun je zeker niet zeggen dat alle Zuidafrikaanse theologen die aan de VU hebben gestudeerd verkeerd terecht zijn gekomen." Adonis heeft laatst eens een lijstje gemaakt van alle blanke Zuidafrikanen die aan de VU studeerden. Dat bleken er heel wat. Velen zijn hoogleraar geworden aan de drie blanke theologische fakulteiten van Zuid-Afrika. Een prominente blanke theoloog die ooit studeerde bij Berkhouwer, is nu lid van de Broederbond. ,,Maar dat zegt op zich niet zo veel", meent Adonis, ,,wanterzijnook zoveel anderen die hier gestudeerd hebben." Adonis wijdt het eerste hoofdstuk van zijn proefschrift aan de geschiedkundige, politieke en maatschappelijke samenhang van Zuid-Afrika. Dat hoofdstuk dient als achtergrond waartegen de andere hoofdstukken gelezen moeten worden. Veel aandacht besteedt hij aan de menselijke verhoudingen in de geschiedenis. Toen de Hollanders in 1652 op de Kaap landden, leefden in Zuid-Afrika verschillende etnische groepen zoals de KhoiKhoi, de San (,,Bosjesmannen") en de slaven. De eersten werden door de

Johannes Adonis

Hollanders tot 'Hottentotten' omgedoopt, een term met een zeef negatieve klank. De Hollanders onderhielden — en dat is dan wel heel zachtjes uitgedrukt — geen al te beste banden met de volkeren en stammen van Zuidelijk Afrika. ,,Het was een heer-knechtverhouding" zegt Adonis, ,,en ook met de Engelse bezetting van 1803, toen Indiërs naar het land werden gehaald voor het slavenwerk op de suikerplantages, bleef die verhouding bestaan." De daaropvolgende hoofdstukken vormen de kern van het boek. Daarin wordt het zendingsbeleid historisch bekeken. Eigenlijk is het woord 'zendingsbeleid' misleidend want zending werd altijd al wel bedreven, maar een officieel beleid is er pas sinds 1935, Alle minderwaardige en verwerpelijke ideologieën zoals die in voorafgaande eeuwen werden opgebouwd, werden samengebald in het zendingsbeleid van na 1935. Adonis komt dan tot de konklusie dat 'zendingsbeleid' en 'apartheid' eigentijk twee dezelfde woorden zijn. De blanke kerk drong al ver voor 1948 steeds bij alle regeringen aan op allerlei apartheidsregelingen, zoals een wet die huwelijken tussen blank en zwart verbiedt, de instelling van gescheiden woonwijken voor

'Als onderdrukte gaje de bijbel heel anders lezen' de verschillende groepen, en ook aparte universiteiten. De kerk blijkt in deze zaken steeds het voortouw genomen te hebben en daarom moet de blanke NG-kerk worden gezien als de schepper van het rassenbeleid, konkludeert Adonis. Kan een kerk, die blijkbaar zoveel vermag in de politiek, nu ook het voortouw nemen op de apartheid om zeep te helpen? Voor Adonis is dat nog maar de vraag. 'In theorie bestaat die mogelijkheid maar voor mij blijft het de vraag of een praktische verwerkelijking daarvan mogelijk is. Zal de blanke NG-kerk bereid zijn zo'n ommekeer te maken en zich te gaan afzetten tegen een onmenselijk beleid? Ik ben bang dat deze kerk te zeer verstrengeld is met de politiek van blank Zuid-Afrika, met het kulturele leven, met het héle leven van de Afrikaans sprekende blanken. Toch is dat mijn hoop, mijn verwachting. Die is ook voor een deel gericht

165

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen