VU Magazine 1982 - pagina 52

Drie weken Wereldraad van Kerken door prof. dr. D. C. Mulder De laatste jaren is er vanuit de Vrije Universiteit veel aandacht besteed aan de Wereldraad van Kerken. Op het kongres ,,VU tussen twee VUren" ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de VU is aangedrongen op versterking van de banden tussen de VU en de Wereldraad. Op het in oktober 1980 gehouden eeuwfeestcongres ,,Zorg om de wetenschap" waren een aantal bekende leiders uit de Wereldraad aanwezig en bij die gelegenheid zijn er afspraken gemaakt over samenwerking in een programma dat handelt over ethiek en onderwijs in natuurwetenschap. In november hield de Wereldraad van Kerken een hoorzitting aan de VU over kernwapens en ontwapening; daaraan is in VU-Magazine uitvoerig aandacht besteed. Sommigen staan wellicht kritisch tegenover deze ontwikkeling maar velen zullen er blij mee zijn. De Wereldraad van Kerken is immers exponent van de oecumenische beweging; ongeveer driehonderd kerken uit werkelijk alle delen van de wereld zijn bij hem aangesloten. En bovendien beweegt de Wereldraad zich op allerlei terrein en dat met vaart en visie. Terwijl overkoepelende organisaties meestal niet sterker zijn dan het zwakste lid en niet sneller dan het traagste lid, heeft de Wereldraad vanaf het begin van zijn bestaan de moed gehad om te pionieren, nieuwe wegen in te slaan en nieuwe richtingen te wijzen. Zo bij voorbeeld in het programma ter bestrijding van het racisme en in de dialoog met aanhangers van levende godsdiensten. Op dat laatste programma wil ik in dit artikel wat nader ingaan en wel naar aanleiding van twee konferenties die ik kort achter elkaar bijwoonde, eerst één in Geneve van 15 tot en met 22 december, daarna in Bali van 28 december tot 5 januari. Vandaar de titel: drie weken Wereldraadvan Kerken. Kerken te midden van ideologieën Het onderwerp van de conferentie in Geneve was: ,,Kerken temidden van ideologieën". Het vereist enige uitleg waarom dit onderwerp aan de orde werd gesteld. In 1971 werd tijdens de vergadering van het centrale comité van de Wereldraad te Addis Abeda voorgesteld om een onderafdeling te vormen voor de dialoog met aanhangers van levende religies. Het centrale comité voegde aan die naam voor de onderafdeling de woorden ,,...en ideologieën" toe. In de loop der jaren heeft deze onderafdeling (in de wandeling bij haar afkorting DFI genoemd) veel aandacht besteed aan de relatie tot mensen van ander geloof, tot joden, moslims, hin-

46

does, boeddhisten. Maar aan het punt van de ideologieën kwam men moeilijk toe. Vanaf het moment dat ik voorzitter van DFI geworden ben (in 1975) heb ik er op aangedrongen dat ook over ideologieën zou worden nagedacht. Het probleem lag echter hier, dat men van ideologieën moeilijk zeggen kan dat ze alleen bij anderen voorkomen, bij partners in een gesprek met christenen. Want ook christenen zijn aanhangers van bepaalde ideologieën of worden bewust of onbewust door ideologieën beïnvloed. Om nu over verschillende zaken in dit verband meer helderheid te krijgen, is de konferentie te Geneve gehouden. Een eerste belangrijk punt was dat we er over eens moesten worden wat we onder de term ,,ideologie" wilden verstaan. De kans op een enorme spraakverwarring was immers bijzonder

Ookchristenen denken ideologisch groot. We hebben ons kunnen verenigen op de omschrijving van een ideologie als een blauwdruk van de maatschappij en van de plaats van de mens in de maatschappij. Zulk een ideologie kan gebruikt worden om de bestaande maatschappij (de status quo) te legitimeren of om verandering in de maatschappij te bewerkstelligen. Zo'n definitie houdt wel een bepaalde

keuze in. Het begrip ideologie wordt hier bij voorbeeld niet gebruikt als op zichzelf iets goeds of slechts. Dat hangt er maar van af welke status quo men wil handhaven of welke verandering men wil teweegbrengen. Verder is het duidelijk dat religie en ideologie hier geen tegenstellingen zijn, want in menige religie steekt een bepaalde visie op de inrichting van de maatschappij (de islam is een duidelijk voorbeeld hiervan). We maakten verder nog de vaststelling dat er geheel systematisch uitgewerkte ideologieën kunnen zijn (het marxisme in zijn verschillende vormen is hiervan een voorbeeld) maar dat er ook ideologische ideeën of faktoren kunnen voorkomen waarvan de aanhangers zich soms zelf nauwelijks bewustzijn. Met deze werkdefinitie in de hand hebben we op de konferentie eerst geluisterd naar rapporten over de situatie waarin christenen zich bevinden. Er waren deelnemers uit 27 verschillende landen. Twee dagen hebben we naar elkaar geluisterd en dit was misschien wel het boeiendste deel van de konferentie. In sommige landen hadden groepen van te voren een rapport voorbereid, over andere landen hoorden we mondelinge verslagen. Wat het meest opviel, was wel de gebondenheid van de christenen aan de in hun woongebied heersende ideologieën of ideologische ideeën. Ik noem enkele voorbeelden. In Indonesië volgen de christenen zonder meer en weinig kritisch de staatsideologie van de vijf zuilen (de pantja-

vu-Magazine 11(1982) 2 (februari)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen