VU Magazine 1982 - pagina 277

^

Het Hof van Civiele Justitie aan het plein in Paramaribo, waar rechter Lammens zijn werk deed

verantwoorde vorm ervan. Ds. Godfried Udemans, een van de vaderen van Dordt, leverde een bedenkelijke bijdrage aan het breken van de weerstand in calvinistische kring tegen dit instituut door in zijn ,,Geestelijk Roer vant Goopmanschip" een aantal voorwaarden te verzinnen voor een z.i. verantwoorde vorm van slavernij. Inde praktijk hield niemand zich aan de voorwaarden van Udemans, maar het principiële verzet tegen het verwerpelijke van het instituut werd met dit soort redeneringen gebroken (zie VU-magazine november 77). Een van de ideeën van de calvinistische theoloog was b.v. dat als een slaaf christen werd, na zeven jaar vrijlating moest volgen. Daarvan kwam natuurlijk geen fluit terecht, maar het verhaal dat dit wel de gewoonte was, werd nogal eens in Europa verteld. Het wordt b.v. in 1821 nog eens opgedist door Baron Albert von Sackt in een te Haarlem verschenen boekje ,,ReizenaarSurinamen". Rechter Lammens maakt zich daarover kwaad. Het is ,,geheel bezijden de waarheid (...) dat de slaaf, door het omhelzen van den Christelijken Godsdienst, vrij zoude worden — dit is door geen wet of gewoonte bepaald — twee derde van de ledematen de de gemeente van de Moravische Broeders en Susters uitmaken, zijn slaven — de

vu-Magazine 11(1982)7 en 8 juli-augustus

schrijver heeft twee slaven die tot dit kerkgenootschap behoren: — ook vind men onder de slaven, veele die den Catholijken Godsdienst zijn toegedaan", aldus Lammens (pag. 7). Moeten we rechter Lammens zien als „een kind van zijn tijd" of ,,in het licht van die tijd"?W\e zo redeneert raakt in nesten wanneer hij moet verduidelijken wat dan „die tijd" is. Gerekend naar heersende Europese opvattingen, loopt rechter Lammens ver achter bij zijn tijd. Hij moet — evenals slavernij-verdedigers Da Costa (in 1923) en Bilderdijk (in 1816) - van de geest van zijn tijd juist niets hebben. En al helemaal raakt men in moeilijkheden wanneer men tot ,,die tijd" ook de opvattingen rekent, die de slaven zètf hadden. Ook rechter Lammens maakte zich niets wijs hoe zij aanke-

i jri

ken tegen hun toestand. De Bosnegers maakten dat zeer duidelijk. Maar hun mening telde voor hem niet: „Daar de slaaf weijnig doorzigt heeft, aangaande hetgeen, de mensch verpligt is te doen, om zich in de maatschappij te handhaven, is de vrijheid, voor hem, een minder groot voorrecht, dan men zich voorsteld: — hij egter maakt zich daarvan, een zo overdreven denkbeeld, dat dit nimmer aan de verwagting beantwoord: — hij 23et daarin alleen, dat hij van alle ondergeschiktheid aan zijn meester is ontslagen: — hij stelt zich niet voor, dat hem dan zorgen kunnen drukken: — hij kan alleen gelukkig zijn: — zijn levendige verbeelding plaats hem in den stand van zijn meester: — hij zal niets behoeven te doen, hij zal slaven hebl>en, die voor hem zullen werken.

yjjiJH

o.

Paramaröjo na de brand van 1921

251

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen